Sosyal Yaşamda DEHB

2018

23

Eylül

Sosyal Yaşamda DEHB Uzmanlık Alanlarımız / Özel Eğitim

Sosyal Yaşamda DEHB
Evde DEHB ile Başa Çıkma
 
Çocukların uyabilecekleri ve anlayabilecekleri kurallara ve gösterdikleri çabayı takdir edebilecek ebeveynlere ihtiyaçları vardır.
DEHB’li çocukların ebeveynleri, çocuklarının yıkıcı davranışlarını kontrol etmeye çalışırken farklı aşamalardan geçerler. Başlangıçta, bu davranışlar olduğunda onları görmezden gelmeyi tercih ederlerken, daha sonra bunları dikkat çekmek için
bilerek yaptığını, görmezden gelmenin sorunu azaltabileceğini düşünürler. Olumsuz davranışlar arttıkça ebeveynler çocuğun dürtülerini kontrol etmek için emirler vermeye başlarlar. Çocuğun yaptığı şeyi yapmaktan vazgeçmesini söylerler, fakat hiçbir sonuç alamadıkları için huzursuzluk ve hayal kırıklığı yaşarlar. Sonunda, çocuğun uymaması halinde bazı ayrıcalıklarını kaybetme veya cezalandırma gibi olumsuz sonuçlarla karşılaşabileceği disiplin kuralları koyarlar.11
Ebeveynler, bu süreci ve çocuklarının davranışlarını düzgün şekilde idare edebilmek için bir Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanının yardımını almalıdırlar. Başlangıçta ebeveynler, bu rahatsızlığın nedenlerini ve nasıl başa çıkabileceklerini anlayamamaktan kaynaklanan suçluluk duygusu, öfke ve hayal kırıklığı yaşayabilirler. Ancak, hekimin, öğretmenlerin yardımıyla ve alacakları profesyonel destekle bu durumu atlatabileceklerini bilmeleri önemlidir.6
Ebeveynler için sabırlı olmak ve çocukların hem ev hem de okuldaki başarılarını görmek önemlidir.
Çocuk ve Ergen Psikiyatristleri, uygulayacakları tedavilerin yanı sıra çocuğun duygularını anlama ve yaşamın farklı durumları karşısında daha iyi tepki verme yollarını öğrenme konusunda ebeveynlere yardımcı olacaklardır. Farklılıklara ve çocuğun gelişimi ile ilgili beklentilere rağmen birbirlerini anlamaları konusunda yardımcı olur.Çocuklarının DEHB ile birlikte yaşamaları konusunda ebeveynleri doğrudan destekler ve onun davranışlarını değiştirmeyi başarmalarına yardımcı olur.6
 
 
 
 
Okulda DEHB ile Başa Çıkma
 
DEHB olan çocukların okulda yönlendirilmesi çok önemlidir. Okulda öğretmen tarafından DEHB olduğundan şüphelenilen çocukların Çocuk ve Ergen Psikiyatristlerine yönlendirilerek, onlar için uygun ilaç ve diğer tedavilerin uygulanmasının sağlanması ve bu tedavinin devamı için ailelerin yönlendirilmesi işlevselliklerinde belirgin bir iyileşme sağlayacaktır. Tanı aşamasında öğretmenlerin gözlemleri çok değerli olup, çocuğun okuldaki işlevselliği, derse katılımı, dikkatini devam ettirebilmesi, hareketliliği konusunda onlardan da bilgi alınması gerekir14.
 
Öğretmenlerin sınıf içerisinde bu belirtilerin zararlı etkilerini en aza indirmek ve çocuğun derse katılımını ve dersi anlamasını iyileştirmek için yapması gerekenleri şu şekilde sıralayabiliriz14;
Bazı ailelerin bu konuda yeterli bilgisinin olmaması veya bazı ailelerin de bu durumu çocuğun uzun vadede gösterdiği normal gelişimin bir parçasıymış gibi algılamaları söz konusudur. Öğretmenler bu konuda anne ve babayı bilgilendirerek tanının netleşmesi için bir Çocuk ve Ergen Psikiyatristine yönlendirme konusunda ailelere tavsiyelerde bulunmalıdırlar.
DEHB’li çocukların dikkatlerinin daha az dağılacağı sınıfın ön sıralarına oturmaları uygun olur. Sınıfta kapı pencere gibi dikkat dağıtacak hareketli alanlardan uzakta oturmalarında fayda vardır.
Hiperaktif çocukların dikkat eksikliği belirtilerinin ve sınıfa yönelik uyum sorunlarının özellikle çocuğun seviyesinden çok ağır olan müfredat karşısında daha da arttığı bilinir. Önce basit görevlerden ve derslerden başlamak daha sonra giderek bu ders yoğunluğunu arttırmak faydalıdır. Aynı şekilde zeka düzeyi çok yüksek olan çocukların müfredat olarak çok hafif olan sınıflarda eğitim yapması, onların ders programını hafife alarak ve anlatılanlardan sıkılarak ders içerisinde dikkat dağınıklığı göstermelerine sebep olur. Öğretmenlerin bu konuda normalden daha zeki olan çocukların meşgul olabileceği ek görevler ve ödevler vermeleri uygun olacaktır.
Hiperaktif çocukları (eğer sınıfta birden fazla sayıda varsa) bir arada oturtmak veya onları sınıfta ayrı bir yere izole etmeye çalışmak son derece sakıncalı bir durum olup mevcut sorunların artışına neden olur.
Hiperaktif çocuklara ders başarısızlığından dolayı arkadaşları tarafından sınıf içerisinde “tembel”, “haylaz”, “yaramaz” gibi yakıştırmalarda bulunulması onların zaten sıkıntıda olan özgüvenleri açısından sorun olur. Böyle bir durum söz konusu olduğu zaman bu durumun öğretmenler tarafından engellenmesi gerekir. Özellikle DEHB‘li çocukların başarılı ve olumlu yönlerinin arkadaşları arasında ön plana çıkartılması, ilgisi olan ve başarılı olduğu konularda sorular sorulması, sınıf içi görevler verilerek bu görevleri yaptığında ödüllendirilmesi sağlanmalıdır. Unutulmamalıdır ki olumlu yaklaşım DEHB’li çocukların özgüvenini arttırarak davranış sorunlarını ve aldığı kötü rolü azaltır.
Bazı çocukların derslerde gösterdiği başarılar ve parmak kaldırmalar öğretmen tarafından görmezlikten gelindiği zaman çocukların sınıf ve ders içindeki tutumu hareketlenme, dikkat çekme davranışları sergileme veya dersi dinlememe şeklinde olabilir. Bu nedenden dolayı çocukların sürekli görmezden gelinmesi mevcut sorunları oldukça arttırır.
Hiperaktif çocukların bulundukları sınıfın mevcudu mümkün olduğunca az olmalıdır. Bu durum mevcut eğitim şartları açısından çok zor olmakla birlikte, eğer imkan varsa böyle bir ayarlama onların davranış kontrolünü ve davranış yönlendirmesini çok iyi şekilde yapmasına yardımcı olur. Kalabalık sınıf ortamlarında bütün çocuklar ile tek tek ilgilenmek zor olabilir ancak DEHB’li çocukların özellikle yoğun dikkat gerektiren iş yaptıkları dönemlerde onların bu görevi başarıyla yapmasına yardımcı olur ve motive eder.
 
 
 
Sınıf içerisinde verilen yönergeler ve ödevler net bir şekilde açıklanmalıdır. Sınıf rutinlerinin açıklayıcı kurallarının yazılı olarak sınıfta asılı bulunması ve problemli davranışlar için davranış düzeltme programı yapılması bu problemlerin düzelmesine yardımcı olur. Aşırı cezalandırmadan kaçınılmalıdır. 
Öğretmelerin çocuğun yapısal olan bu durumunu, şımarıklık ve yaramazlık olarak değerlendirmemesi gerekir ve okulda oluşan ön yargılar öğretmenler tarafından engellenmeye çalışılmalıdır.
Referanslar
1. Prof. Dr. Eyüp Sabri ERCAN Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda Epidemiyolojik Veriler Türkiye Klinikleri J Pediatr Sci 2010;6(2):1-5.
2. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Temel Kitabı. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Derneği Yayınları: 3 ISBN:978-9944-0538-0-8.
3. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Doç Dr. Eyüp Sabri Ercan Doğan Kitap ISBN: 978-975-991-615-2.
4. Center for Disease Control and Prevention / Attention-Deficit / Hyperactivity Disorder (ADHD). Web:http://www.cdc.gov/NCBDDD/adhd/index.html.
5. Doç. Dr. Aynur Akay Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda Etyopatogenez Türkiye Klinikleri J Pediatr Sci 2010;6(2):1-5.
6. National Institute of Mental Health. Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Bethesda (MD): National Institute of Mental Health, US Department of Health and Human Services; 2006. Web: http://www.nimh.nih.gov.
7. Amerikan Psikiyatri Birliği (APA) tarafından yayınlanan Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı 4. Baskı Yeniden Gözden Geçirilmiş Tam Metin Çeviri Editörü: Prof. Dr.Ertuğrul Köroğlu ISBN:9-789-753-001-496.
8. Dr. Pınar Öner, Dr. Özgür Öner, Dr. Ayla Aysev TTB Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 2003 cilt 12-sayı 3-Sayfa97-99.
9. Wehmeier et all. Effectiveness of Atomoxetine and Quality of Life in Children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder as Perceived by Patients, Parents, and Physicians in an Open-Label Study JOURNAL OF CHILD AND ADOLESCENT PSYCHOPHARMACOLOGY Volume 17, Number 6, 2007 Pp. 813–829.
10. Perwien et all. Atomoxetine Treatment in Children and Adolescents with Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: What Are the Long-Term Health-Related Quality-of-Life Outcomes? JOURNAL OF CHILD AND ADOLESCENT PSYCHOPHARMACOLOGY Volume 16, Number 6, 2006 Pp. 713–724.
11. Mopelola A, Omoegun M.Peace. From Home to School for Children with Attention-Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD). Stud Home Comm Sci 2007;1(1):17-26.
12. Alonso N. Educación emocional para la familia. Encuentro de esencias. Producciones educación aplicada. Meksika, 2006.
13.Çocuk,Ergen ve Erişkinlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Prof. Dr Erdal Işık; Doç. Dr. Yasemen Işık Taner 2009 ISBN:978-975-9118-14-3.
14. Hiperaktivite ve Dikkat Eksikliği Bozukluğu Doç. Dr. Osman Abalı 2009 ISBN:978-9944-350-37-2.

PROBLEM TARAMA ENVANTERİ

Çocuğunuzun Problemini Birlikte Değerlendirelim!

UZMANLIK ALANLARIMIZ

Yorum yazın

DİLGEM Eğitim Öğretim Danışmanlık ve Yayıncılık Ltd. Şti. Atatürk Mahallesi Girne Caddesi Zengin İş Merkezi No: 20 D: 7-9 Ataşehir / İSTANBUL

+90 (216) 456 42 42

dilgem@dilgem.com.tr

www.dilgem.com.tr

FOTO GALLERİ

  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf12.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf14.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf13.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf10.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf1.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf2.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf3.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf4.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf5.jpg