Öğretmenler için Kekemelik El Kitabı

2019

07

Ocak

Öğretmenler için Kekemelik El Kitabı Uzmanlık Alanlarımız / Dil ve Konuşma Terapisi

KEKEMELİK
ÖĞRETMEN ELKİTABI

Öğretmenler için 8 öneri

  1. Çocuğa “yavaşla” ya da “rahat ol” demeyin.
  2. Çocuğun sözcüklerini ya da cümlelerini tamamlayıp onun yerine konuşmayın.
  3. Sınıftaki tüm öğrencilere konuşma ve dinleme sıralarını beklemeyi öğretin. Kekeleyen çocuklar başta olmak üzere, tüm çocuklar sözleri çok kesilmediğinde ve dinleyiciler dikkatlerini verdiğinde daha rahat konuşurlar.
  4. Kekeleyen öğrencilerinizden beklentilerinizle kekelemeyen öğrencilerinizden beklentileriniz arasında kalite ve nicelik bakımından bir fark olmasın.
  5. Çocukla, acele etmeden, sık sık duraklayarak konuşun.
  6. Mesajın nasıl iletildiğinden çok içeriği ile ilgilendiğinizi hissettirin.
  7. Sınıfta ne gibi ihtiyaçları olduğu hakkında kekeleyen öğrencilerinizle özel olarak konuşun. Çocuğun ihtiyaçlarına saygı duyun ama suistimal etmesine izin vermeyin.
  8. Kekemeliğin utanılacak bir şey olmadığını hissettirin. Kekemelik hakkında konuşurken herhangi başka bir konudan bahseder gibi doğal olun.

Florida State Üniversitesinden Lisa Scott, Ph.D. tarafından hazırlanmıştır.

 

BİRİNCİ BÖLÜM—Öğretmenler İçin

Kekemelik bireyin akıcı konuşma becerisini sekteye uğratan bir iletişim bozukluğudur. Seslerin, hecelerin ve sözcüklerin tekrarlanması ve uzatılması ya da konuşma esnasındaki tutukluklar şeklinde kendini gösterir.

Kekelemenin, çocuğun akademik başarısı ya da sosyal hayatı üzerinde olumsuz etkileri olabilir: sınıfta parmak kaldırmaktan, sesli okumaktan, ya da sınıf arkadaşlarıyla konuşmaktan çekinebilir. Bu elkitabı size kekemelikle ilgili pratik bilgiler vermek ve sınıfınızdaki çocukların ihtiyaçlarını karşılayabilmek için kullanabileceğiniz bazı taktikleri önermek için hazırlanmıştır. Bu elkitabında:

  • Kekemelik hakkında genel bilgi
  • Sınıfınızdaki bir çocuğun kekelediğini düşünüyorsanız Dil ve Konuşma Terapistine yönlendirme yaparken kullanabileceğiniz bir kontrol listesi
  • Kekemelikle ilgili aklınıza gelebilecek soruların cevapları
  • Konuşma terapisinde neler yapıldığına dair genel bilgi
  • Dil ve konuşma terapistleri ile paylaşabileceğiniz bilgilere dair öneriler
  • Ebeveynlerle paylaşabileceğiniz bilgilere dair öneriler
  • Kekemelik, dalga geçme ve öz-güven kazanımı ile ilgili çeşitli kaynaklara dair kısa betimlemeler yer almaktadır. Bu kaynakların kimileri öğretmenler, kimileri öğrenciler ve kimileri de ebeveynler içindir. Her kaynakla ilgili kısa açıklamalar eklenmiştir.

Kekemelikle İlgili Genel Bilgiler

Bu bölümde kekemeliğin nedenleri, kekemelikle ilgili bilinen gerçekler, kekemelik nasıl fark edilir ve kekeleyen çocuklar neler hissediyorlardır gibi konularda genel bilgiler yer almaktadır.

Nedenleri:

  • Kekemelik genelde 2-4 yaş aralığındaki çocuklarda başlar. Kekemeliğin nedenlerine dair net ve kesin bilgiler olmamakla birlikte, uzmanlar bu durumun çocuk gelişimi, aile dinamikleri, genetik ve nörofizyoloji gibi faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıktığını düşünmektedirler.

Kekemelikle İlgili Gerçekler

  • Erkek çocuklarında kekemelik oranı kız çocuklarına göre daha yüksektir. İki yaş civarında bu oran 2 erkeğe bir kız çocuğu iken 5.sınıfa gelindiğinde yaklaşık 4 erkeğe bir kız çocuğu olacak şekilde artış gösterir.
  • Aşağı yukarı tüm çocuk nüfusunun %5’i altı ay ya da daha fazla süren bir kekeleme evresinden geçerler. Bunların 4’te 3’ü son çocukluk döneminde bu sorunu atlatmış olurken toplamda %1’lik bir kısım kekemelikle çok daha uzun süre birlikte yaşamak durumunda kalır.
  • Diğer taraftan, bir çocuk üç yıldan uzun bir süredir kekeliyorsa, o çocuğun kekemeliği atlatacağını söylemek pek mümkün değildir. Çocukların büyük bölümü okul öncesi dönemde kekelemeye başladığından ilkokul, ortaokul ya da lisede kekeleyen bir çocuğun bu sorundan kurtulacağını söylemek doğru olmayacaktır.
  • Konuşma terapisi de dahil olmak üzere kekemelik için bilinen bir tedavi yöntemi yoktur. Tedavi yerine, konuşma terapisi ile çocuk daha kolay bir şekilde konuşmayı öğrenir, hatta biraz akıcılık kazanır ve konuşmaya karşı olumlu tutum ve hisler geliştirir.
  • Psikolojik farklılıklar kekemeliğe yol açmazlar. Çocuklar akranlarına göre daha kaygılı, çekingen ya da depresif oldukları için kekelemeye başlamazlar.
  • Kekeleyen çocuklarla kekelemeyen çocuklar arasında zekâ düzeyleri açısından bir farklılık bulunmaz.
  • Çocuğun kekemelik şiddeti konuşulan bağlam ya da kişiye göre farklılıklar gösterebilir. Örneğin kimi çocuklar, arkadaşları ile konuşurken hiç kekelemezken sınıfta yüksek sesle okuma etkinliği sırasında kekeleyebilirler.
  • Kekemelik döngüsel bir doğaya sahiptir, yani bir gelip bir gidebilir. Çocuğun kekeleme sıklığı ve şiddeti birkaç hafta ya da aylık bir dönem içerisinde ciddi şekilde farklılıklar gösterebilir.
  • Kekeleyen çocuklar durumlarının farkında olup bundan sıkıldıkları için derslere katılmamayı tercih edebilirler.
  • Kekelemesine rağmen başarılı ve ünlü pek çok insan vardır. Bu ünlüler arasında Albert Einstein, Winston Churchill, Charles Darwin ve Marilyn Monroe gibi dünyaya mal olmuş isimler bulunduğu gibi Hz. Musa’nın da kekelediği olduğu rivayet edilmektedir.

Kekeme Konuşma ve Davranış Biçimleri

            Kekemelik genelde bir cümlede ya da sözcük öbeğinde başta bulunan sözcüklerde ya da o sözcüklerin ilk seslerinde yaşanır. Üç temel kekeleme biçimi olduğu söylenebilir. Sınıfınızdaki çocuğun bu üç kekeleme davranışından birini sergilediğini görürsünüz ama yine de kekemelik örüntüleri daha farklı olan bireyler de olabilir.

  1. Ses ve Hece Tekrarları. Çocuk ses ya da heceyi genelde 3 ya da daha çok kez tekrar eder.

B-b-b-ben söyleyebilir miyim?

A-a-a-anlamadım öğretmenim.

  1. Ses Uzatmaları. Konuşurken, çocuğun bir sesi gereğinden fazla uzattığını duyarsınız.

Ssssssanatçılar yaratıcıdırlar.

Eeeeeeeeezberlemek çok zor.

  1. Tutukluklar. Çocuk bir seste tutukluk yaşadığı zaman, söz konusu sözcüğü söylemeye çalıştığını görürsünüz ama ağzından hiçbir ses çıkmaz. Bu sessizlik evresi genelde tutukluk aşıldığında yüksek sesle sözcüğün söylenmesi ile sonlanır.

Bunların dışında, çocukların konuşmayı sürdürebilmek için “ıııı” ya da “aaa” gibi sesler çıkardığını duyabilir veya kekelediği sözcüğü söyleyebilmek için ses tonunu ya da konuşma şiddetini değiştirdiğini gözlemleyebilirsiniz.

Kekemeliği duymanın yanı sıra, çocuğun gözlerini kapattığını ya da dudaklarının, yanaklarının veya çenesinin kekeleme esnasında aşırı gerildiğini fark edebilirsiniz. Hatta kimi çocuklar, özellikle zor bir sözcüğü söylemeye çalışırken parmaklarını şıklatır, ayaklarını yere vurur ya da vücutlarını farklı başka biçimlerde hareket ettirebilirler. İkincil ya da tali davranışlar olarak adlandırılan bu davranışlar genelde çocuk bir sözcüğü zorlanarak söylemeye çalıştığında gözlemlenir.

Çocukların Kekemeliğe Dair Hisleri

Kekeleyen kimi çocukların konuşmaya karşı olumsuz hisleri olmamakla birlikte genelde bu çocuklar kendilerini sinirli, kaygılı, mahcup ve hatta utanmış hissedebilirler. Bir çocuğun konuşmaya karşı hislerinin tamamının ne kadar kekelediği ile hiçbir ilgisi olmayabileceğini unutmamak gerekir. Yani, sık sık ve ciddi düzeyde kekelediğini gözlemlediğiniz bir çocuk sınıfta konuşmakla ilgili hiç kötü bir şeyler hissetmezken çok daha az düzeyde kekemeliği olan bir başka çocuk kaygılı ve korkmuş olabilir.

            Çocuğun konuşmaya dair olumsuz hisleri varsa, parmak kaldırmaktan kaçınabilir; öğretmen cevap vermesini istediğinde cevabı bilmiyormuş gibi yapabilir ve öğle yemeğinde diğerleriyle aynı masada oturmak ya da bahçede bir grup içerisinde oyun oynamak gibi sosyal ortamlardan kaçabilir.

Kaynakça: https://www.stutteringhelp.org/teachers

PROBLEM TARAMA ENVANTERİ

Çocuğunuzun Problemini Birlikte Değerlendirelim!

UZMANLIK ALANLARIMIZ

Yorum yazın

DİLGEM Eğitim Öğretim Danışmanlık ve Yayıncılık Ltd. Şti. Atatürk Mahallesi Girne Caddesi Zengin İş Merkezi No: 20 D: 7-9 Ataşehir / İSTANBUL

+90 (216) 456 42 42

dilgem@dilgem.com.tr

www.dilgem.com.tr

FOTO GALLERİ

  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf12.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf14.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf13.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf10.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf1.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf2.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf3.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf4.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf5.jpg