Çocuklarda Dil Edinimi Bozuklukları

Çocuklarda Dil Edinimi Bozuklukları

Dil Edinimi Bozuklukları

Ebeveynler ve Yakınları için Bilgi

dbs:

Akademik Dil Terapistleri

Alman Federal Derneği

Dil Edinimi Bozuklukları
Ebeveynler ve Yakınları için Bilgi: 
Elbette her gün Dilimizi kullanıyoruz. Birlikte konuşmak, Okumak ve Yazmak çoğumuz için normal ve görünüşe göre zahmetsizce gerçekleşiyor. Fakat farkında olmalıyız, Dil karmaşık bir Sistemdir!
Daha da şaşırtıcı olan, çocuklar için daha da anlaşılır ve büyük bölümü kolayca konuşma yetisine sahip olur. Ama bu, tüm çocuklar için geçerli değildir. Ailenizde ya da çevrenizdeki bir çocuk icin endişeleniyorsanız, “Dil Bozukluğu” ile göze çarpan veya zaten “Dil Edinimi Bozukluğu” tanısı konmuş ise, ilgili Konular hakkında buradan bilgi edinebilirsiniz:
  • Rahat Dil Edinimi
  • Muhtemel Bozukluklar
  • Tanı ve Tedavisi
“Dil Edinimi Bozukluğu” ve “Konuşma Gelişimi Bozukluğu” Terimleri eşanlamlı kullanılır.
 
1. Rahat Dil edinimi: 
“Dil edinimi” çocuklar daha ilk sesleri hecelemeden uzun süre önce başlar. Hamilelik döneminde, Anne karnında iken beyin olgunlaşması başlar. 
 
Bozulmamış İşitme ve Duyu Algısı ile birlikte, çocukların her gün çevrelerindeki Dili algılamalarının önkoşuludur “Dil edinimi”. Algılanan Dil anlaşılır ve sonra kendi konuşma tarzında kullanılmak üzere kaydedilir. Diğer önkoşullar şöyledir:
  • İşleyen bir Nefes ve Ses oluşumu 
  • Bozulmamış Konuşma Organları, Örnek: Dil veya Çene
  • Genel İletişim kurma arzusu
  • İyi Dikkat ve Hafıza fonksiyonları
Çocuklar “gerçek” konuşmaya başlamadan önce, ilk aylarında (Gevezelik döneminde) gözlemlenmesi gerekir (örneğin: /babababa/). Sonrasında:
  • Kelimeler
  • Sesler ve Heceler
  • Gramer yapıları
  • İletişim becerileri gelişir. Genellikle, çocukların ilk ana dilsel yapıları algıladıkları yaş Aralığı 4-5 yaştır. Bu gelişmenin temelinde, çocukların dilsel ifade algısını kavramaları ve karşı iletişime geçme isteği oluşması gerekmektedir.
 
2. Dil Edinimi Bozukluğu
2.1. Gecikmiş Dil Edinimi:
 
Çocuklar farklı zamanlarda dili edinirler; 2 yaşındaki bir çocuk da aşağıdaki belirtiler izleniyorsa, endişe sebebidir:
  • 50 kelimeden daha az kelime ile konuşuyor ise,
  • Dili anlamada zorlanıyor ise,
  • İki kelimelik cümle üretilmiyor ise.
Bu maddelerden en az bir tanesine EVET diyorsanız, Çocuğunuzun Dil edinimi yavaşlamış olabilir. Fakat bir uzman Doktor tarafından;
  • Çocuğunuzun İşitme ve Görme bozuklukları
  • Zihinsel ve öğrenme bozuklukları
  • Nörolojik veya Organik bozukluklar veya 
  • Duygusal ve Psiko-Sosyal bozukluklar olup olmadığının kontrol edilmesi gerekmektedir. 
 
İki yaşındaki çocukların %20´sinde (kız çocuklarına oranla erkek çocuklarda daha fazla) hiçbir belirgin neden olmaksızın yavaşlamış “Dil Edinimi” görülmektedir. Bu çocukların yarısı 3 yaşına kadar dilsel sorunları aşarlar.
 
DİKKAT:
Çok uzun süre beklemeyin, “Gecikmiş Konuşma Başlangıcı” ve “Yavaşlamış Dil Edinimi” ciddiye alınması gereken bir sorundur. 2 yaşından sonra “Gecikmiş Dil Edinimine” kesin bir şekilde teşhis konabilir. Mutlaka bir terapiye ihtiyaç olduğu anlamına gelmez. Her iki durumda da Dil ve Konuşma Terapisti kısa aralıklarla “Dil gelişimi” sürecini izleyerek bilgi verebilir; günlük yaşamında çocuğunuzun “Dil Edinimini” desteklemenize yardımcı olur. Bunun için güvenilir ve başarılı çözümler mevcuttur.
 
 
2.2. Karakteristik Konuşma Gelişimi Bozukluğu
 
“Dil Edinimi Bozukluğu” yaşayan 2 yaş çocuklarının diğer yarısı, 3 yaşına kadar dilsel sorununu aşamazlar. Bu durumda çocuk da Karakteristik “Konuşma Gelişimi Bozukluğu” görülebilir veya teşhis konabilir. Çocuk da “Dil Gelişimi” bozukluğu gözlemlenirken oysa tüm diğer alanlarda problemler gözlenmeyebilir (örneğin: Motor Gelişimi). Karakteristik “Konuşma Gelişimi Bozukluğu”, “Dil Ediniminin” farklı yönleri ile ilgili olabilir. 
 
Telaffuz Bozuklukları
Örnekler: 
  • Bir ses yanlış algılanıyor veya hiç algılanmıyorsa telaffuz bozukluğundan söz edilebilir. Genellikle /s/ sesinde görülür. Dil ön dişlerin arkasında kalması gerekirken dişlerin arasından öne çıkar. Komik gibi gelebilir ama buna bağlı olarak diş deformasyonu olabilir veya olmaya yol açabilir.
  • Ses düşmesi. Örnek: /p/ sesiyle başlaya “pamuk” sözcüğünü çocuğun /p/ sesini düşürerek “amuk” şeklinde sesletmesidir. Bu cümle içerisinde birçok kelime de telaffuz edildiğinde, çocuğun konuşmasının anlaşılması zorlaşır. 
  • Kelime bir diğeri ile değiştirilir. Örnek: Çocuğun dile getirdiği sözcük “ayı” ama aslında “arı” demek istiyordur veya çocuk “pikap” diyordur ama aslında söylemek istediği sözcük “Kitap”tır. Bu durumda kelimenin yanlış telaffuz edilmesi yanı sıra yanlış anlama gelmesine de sebep olur.
Dile getirilen kelimelerde değiştirmeler birkaç sözcük ya da heceden oluşuyorsa veya  
değiştirmelerde tanınabilir bir sınıflandırma yapılamıyorsa, çocuğun sözleri özellikle cümleleri anlaşılmaz hal alır.
 
Kelime Bozuklukları
Bazı durumlarda, herhangi bir şeyin kelime anlamı çocuğun kelime haznesinde olmayabilir; kelimeleri bulmakta ve adlandırmakta zorlanır veya herhangi bir şeyi yanlış bir sözcük ile kaydeder. Örneğin: Kahvaltı da çocuk bir “bardaktan” söz ediyor ama aslında o bir “Fincan”dır. Kelime anlamları her ikisinin de nerdeyse aynı olmasına rağmen, yanlış kullanımdan dolayı doğru iletişimi zorlaştırır. Bu durumda da yanlış anlamalar olabilir. Çocuk bunu fark eder, doğru sözcük arayışına girer, durumdan kaçınmak ister veya sessizliğe bürünür.
 
Gramer (dilbilgisi) Bozuklukları
Çocukların tüm durumlarda gramer kurallarını bilmemeleri çok normaldir. Göze çarpar şekilde gramer yapıları edinemezlerse veya diğer yaşıtlarına oranla dikkat çekecek şekilde daha fazla hata yaparlarsa, müdahale gerekebilir. Örnek: Kelimelerin cümlelerdeki yerlerinin yanlış olması, gramer karıştırma, /Baba sür araba/ veya /Top çocuk arıyor/.  
 
Konuşma Anlama Bozuklukları
Çocuklar gerçekten söyleneni, konuşulan cümleyi veya okunan bir metni doğru anlıyor mu? Ebeveynler için kontrol edilmesi zordur çünkü genelde rica edilen ya da yapılması istenenin yanlış ya da eksik tamamlanması onları sinirlendirir. Örnek: Çocuğun mutfaktan Kitabı getirmesi istenir, çocuk Gazeteyi getirir. Şimdi çocuk dinlemedi mi yoksa gerçekten kelime anlamlarını mı karıştırıyor?
 
Anlatım Bozuklukları 
Konuşma bozuklukları olan çocuklar akıcı/rahat anlatımlarda zorlanırlar. Etkileşim-, Toplum- ve Dilbilimsel Bilgilerini birleştirip uyum sağlayamazlar. Akabinde ya çok az konuşurlar veya anlattıkları muhatap kişi tarafından anlaşılmaz.
 
İletişim Bozuklukları 
Çocukların sorulara uymayan eksik veya yanlış cevap vermesi durumunda, konuşmayı dikkatsiz dinliyorsa, muhatap kişinin ön bilgisi dikkate alınmıyorsa, çocuğun reaksiyonu konuşulana ve genel iletişimsel gereksinimlere uymuyorsa, iletişim bozukluğu var demektir.
 
Çocuğunuzun zorlandığı konu hangi düzeyde olursa olsun, bir veya daha fazla alanda gözlemlediyseniz:  Çocuk bu durumda çevresi ile iletişim kurmak için kısıtlıdır ve ihtiyaçlarını ifade etmekte zorlanır. Bu durum da çok büyük bir olasılıkla nitelikli bir “Konuşma Terapisi” ile iyileşebilir.
 
3. Nedenleri
Belirli “Dil Bozukluğu” nedenleri araştırılması henüz tamamlanmamıştır. Tartışmalar birden fazla faktörün sebep olabileceği ihtimali yönünde ilerlemektedir. Çoğunluk tam olarak bir nedenin olmadığına inanmaktadır. “Dil Edinimi Bozukluğu” durumunun aileden kaynaklı olabileceği konusunda henüz bir çalışma (araştırma) yapılmamıştır.
 
4. Tanı:
Temelde “Dil/Konuşma Bozukluğu” tanısı çocuk Doktorunuz tarafından konur. Dil edinimi 7 yaş altı kontrollerde (20.-24. Aylık) ilk araştırmalarda değerlendirilir. Yukarıda belirtilen 3 Madde (“Dil Gelişim” aşamaları) Doktorunuz tarafından da sorgulanır. Doktor görüşmelerinizde endişelerinizi paylaşmaktan kaçınmayınız. 7 yaş altı kontrollerini beklemeksizin, bağımsız kontrollerinizi gerçekleştirin, çünkü çocuğunuzu en iyi siz tanıyorsunuz. 
 
Doktorunuz “Dil Edinimi Bozukluğu”, “Konuşma Gelişimi Bozukluğu” veya bu yönde bir bozukluk olabileceğini teşhis ederse, ikinci tanı için bir Konuşma Terapisi yönlendirmesi yapacaktır. Bu yönlendirme ile istediğiniz bir konuşma terapistini seçerek çocuğunuzun dil gelişimini kapsamlı inceletebilirsiniz. Bu süreçten sonra çocuğunuzun dil becerilerini, asıl zorlandığı alanları ayrıntılı olarak öğrenebilirsiniz. 
 
DIKKAT:
“Dil Edinimi Bozukluğu” sadece Çocuk Doktoru veya Konuşma Terapisti tarafından teşhis edilebilir. Ebeveynler veya Okul Pedagogu tarafından, “Dil Desteği Teşhis Programları” uygulansa dahi, teşhis konulamaz. Kesin “Dil Edinimi Bozukluğu” tanısı konduğunda sadece Dil desteği yetmeyecektir (Örnek: çeşitli Anaokulları/Anasınıflarında uygulanan “Dil Desteği Programları”). Tanı konduğunda çocuğunuzun nitelikli tedaviye ihtiyacı vardır. Bu ve benzer durumlarda da çok uzun süre beklemeyin, erken teşhis edilen bozukluklar uygun Tedavi (Terapi) yöntemleri ile daha kısa sürede iyileşir.
 
5. Konuşma Terapisi
“Dil Edinimi”, “Dil Edinimi Bozukluğu”, “Tanı” ve “Tedavi” seçenekleri hakkında ki bilgiler son yıllarda muazzam derecede artış göstermektedir. Dil Terapistleri dilin yapıları ve çocuğun zorlandığı alanlarda hedef odaklı çalışırlar. Konuşma Terapisi oturumuna katıldığınızda, eğlenceli ve oyun içerikli ilerlediğini göreceksiniz. Terapi hedefleri önceden planlanarak hazırlanır ve oyun dizileri takip edilir. Örnek: Bir Mağazada “Alışveriş”:
  • Burada yüksek sesle yanlış ses oluşturma gözlemlenebilir. Çocuk Alışveriş de /Puz/  der, sürekli olarak doğru harf kullanımı /m/ (/muz/) ile yüzleştirilir.
  • Burada özellikle kelime, örnek: kelime alanı /meyve/ alıştırılır ve genişletilir. 
  • Burada dilbilgisi yapıları genişletilir, “Alış” ve “Satış” alıştırılır ve düzenlemeler yapılır, örnek: /sen alıyorsun/ ve /ben alıyorum/
  • Burada günlük ve çok karmaşık iletişim durumları işlenir.
  • Sonrasında neler olduğu anlatılır, örnek: kim kimden ne satın almış. Çocuğun tecrübe dünyası  “Alışveriş” i konu alarak işleniyor.
Hangi alan olursa olsun durum terapist tarafından hedef odaklı işleniyor, çocuğa en makul olan Dil Terapisini sunuyor, gereken “Dil Bozukluğu Terapisi” uygulanıyor.  
 
Dil ve Konuşma Terapistleri: 
  • Üniversitelerde geniş uygulama alanlarında (Staj) eğitiliyorlar, mesleki deneyim ediniyorlar.
  • Teorik ve Mesleki deneyimlerini birleştirerek Tanı, Tedavi ve Danışma hakkında standartların üstünde hazırlanıyorlar.
  • Kendilerini güncel bilimsel temelde tutmak için, sürekli eğitim alıyorlar. 
  • Doktorlar, farklı Terapistler, Eğitim Kurumları, Yardımlaşma Dernekleri ve Bilimsel Toplumlar ile birlikte çeşitli bilimsel alt Bölümleri içeren çalışmalar gerçekleştiriliyor 
  • Yenilenen Tanı ve Terapi alanlarında gelişim ve deneyimlerde bilimsel olarak aktifler
Kaynakça: 
Niebuhr-Siebert, S. & Wiecha, U. (2012): Çocuklarda Dil-, Konuşma-, Ses- ve Yutkunma Bozuklukları, Hedef: Ebeveyn Danışma.  Münih: Elsevier
Schlesiger, C. & Mühlhaus, M. (2011) - Late talker: Geç Konuşma – 2 yasındaki çocuk henüz konuşamıyorsa. Hedef: Ebeveyn Danışma, Dil Terapistleri, Doktorlar ve Eğitmenler. Idstein: Schulz-Kirchner
 

PROBLEM TARAMA ENVANTERİ

Çocuğunuzun Problemini Birlikte Değerlendirelim!

UZMANLIK ALANLARIMIZ

Yorum yazın

Müşteri destek ekibimiz sorularınızı cevaplamak için burada. Bize herşeyi sorabilirsiniz. WhatsApp ile size anında dönüş yapılacaktır.
Merhaba, size nasıl yardımcı olabilirim?

DİLGEM Eğitim Öğretim Danışmanlık ve Yayıncılık Ltd. Şti. Atatürk Mahallesi Girne Caddesi Zengin İş Merkezi No: 20 D: 7-9 Ataşehir / İSTANBUL

+90 (216) 456 42 42

dilgem@dilgem.com.tr

www.dilgem.com.tr

FOTO GALLERİ

  • /upload/gallery/cocugunuzda-kacirmayi-istemeyeceginiz-kritik-gelisimsel-donum-noktalari.jpg
  • /upload/gallery/dil-konusma-isitme.jpg
  • /upload/gallery/beynin-islevleri.jpg
  • /upload/gallery/bedenim-icin-guvenlik-kurallarim-.jpg
  • /upload/gallery/duyusal-sistemler.jpg
  • /upload/gallery/tree.jpg
  • /upload/gallery/artikulasyon-terapisi-basamaklari.jpg
  • /upload/gallery/yasam-kalitesi.jpg
  • /upload/gallery/afazili-bireylerle-nasil-iletisim-kurulmali.jpg
Türkçe Katalog Almanca Katalog