MOTOR KONUŞMA BOZUKLUKLARI: DİZARTRİ VE APRAKSİ

2017

16

Eylül

MOTOR KONUŞMA BOZUKLUKLARI: DİZARTRİ VE APRAKSİ Uzmanlık Alanlarımız / Dil ve Konuşma Terapisi

Konuşma pek çok alt bileşenin eşgüdümlü ve çok hızlı çalışmasını gerektiren karmaşık bir beceridir. Konuşmanın solunum, ses üretimi, sesletim ve prosodi gibi bileşenlerinin bir ya da birkaçında görülen nöromotor sorunlar motor konuşma bozuklukları olarak adlandırılmaktadır ve iki ana tip bozukluk vardır: dizartri ve apraksi.

Konuşma pek çok alt bileşenin eşgüdümlü ve çok hızlı çalışmasını gerektiren karmaşık bir beceridir. Konuşmanın solunum, ses üretimi, sesletim ve prosodi gibi bileşenlerinin bir ya da birkaçında görülen nöromotor sorunlar motor konuşma bozuklukları olarak adlandırılmaktadır ve iki ana tip bozukluk vardır: dizartri ve apraksi. Dizartri: Sinir sistemine doğum öncesi, sonrası veya esnasında gelen hasarlara bağlı olarak konuşma düzeneğinin bir ya da birkaç bileşenine ait kasların görevlerini tam olarak yerine getirememesi sebebiyle ortaya çıkan bir motor konuşma bozukluğudur. Çok çeşitli nöromotor sorunlar dizartriye sebep olabilir ve çok sayıda farklı dizartri türü vardır. Hepsinde ortak olan özellik ise, konuşma kaslarının eşgüdümlü ve gerekli hızda çalışamaması nedeniyle konuşma anlaşılırlığının çok düşük olmasıdır.

Problemin Belirtileri ve Etkileri: Dizartri genellikle sadece konuşmada görev alan kasları etkilemekle kalmayıp başka motor becerileri yürüten kasları da etkiler. Bu nedenle çok küçük yaştan itibaren teşhis edilmesi kolaydır. Kas hareketleri yavaştır veya koordinasyonu zayıftır. Çok yavaş veya ani çıkış ve duruşlarla konuşuyor, bazı konuşma seslerini kaslardaki güçsüzlük ve hareketlerdeki koordinasyonsuzluk nedeniyle üretemiyor olabilir. Konuşmanın solunum, ses üretimi, sesletim ve prozodi gibi temel bileşenleri değişen oranlarda etkilendiği için en belirgin özellik konuşma anlaşılırlığının oldukça düşük olması ve kişinin konuşma esnasında zorlandığını gösteren belirtiler olmasıdır.

Problemle Çalışma Sistemimiz: Dizartri terapisinde vaka bir çocuk ise, öncelikli olarak konuşma probleminin yanı sıra dil bozukluğu olup olmadığı tespit edilir. Eğer dil bozukluğu söz konusu ise terapi iki koldan yürütülür. Hem çocuk hem de yetişkin tüm vakalarda temel hedef kişinin konuşmanın alt bileşenlerinde görev alan kaslardan hangilerinde sorun olduğunun tespit edilmesi ve kasların güçlendirilmesi vasıtasıyla konuşma anlaşılırlığının arttırılmasıdır.

Konuşma Apraksisi: Konuşmanın programlanmasına ilişkin motor bozukluktur. Yetişkinlikte görülen türü normal dil ve konuşma gelişimi sonrası gerçekleşir. Çocuklukta ortaya çıkan konuşma apraksisi ise yapısal beyin hasarı sonucunda ortaya çıkabileceği gibi doğuştan da olabilir. Sözcükleri üretilmesi için gerekli olan kas hareketlerinin belirlenmesini ve sıralanmasını sağlayan merkezi sinir sisteminin motor planlama bozukluğudur. Apraksi sadece konuşmada işlev gösteren kasları yöneten merkezi sinir sistemini etkileyebileceği gibi kol, el veya bacak gibi organlar da apraksiden etkilenmiş ve basit gündelik hareketlerin yapılmasında bile sorun yaşanıyor olabilir.

Problemin Belirtileri ve Etkileri: Konuşma apraksisinde en belirgin bozulma konuşmanın sesletim aşamasında görülür. Sesletilecek sözcük uzadıkça bozulmalar artar ve yapılan hatalar tutarsızdır. Çok sık kullanılan sözcüklerin sesletimi mükemmel olabilirken, seyrek kullanılan veya ilk defa duyulan sözcüklerin sesletimi sorun teşkil eder. Kişi yaptığı yanlışın farkında olduğu için sürekli kendini düzeltme çabası içindedir. Konuşma apraksisi diğer motor becerilerde etkilenme ya hiç olmadığı ya da çok sınırlı olduğunda teşhis edilmesi güç bir motor bozukluktur. Ayrıca apraksi ile fonolojik bozukluğun belirtileri çok benzer olduğundan birbirine karıştırılabilmektedir. Bu nedenle dil ve konuşma bozuklukları uzmanı tarafından değerlendirme yapılması şarttır.

Problemle Çalışma Sistemimiz: Konuşma apraksisinin teşhisi için detaylı bir konuşma analizi yapılması şarttır. Teşhisi takip eden terapide temel amaç kişinin konuşma üretiminde görev alan yapılar üzerindeki hâkimiyetini ve bu yapıların hareketleri hakkındaki farkındalıklarını arttırmaktır. Böylece konuşma anlaşılırlığı mümkün olan en üst seviyeye taşınır.

PROBLEM TARAMA ENVANTERİ

Çocuğunuzun Problemini Birlikte Değerlendirelim!

UZMANLIK ALANLARIMIZ

Yorum yazın

DİLGEM Eğitim Öğretim Danışmanlık ve Yayıncılık Ltd. Şti. Atatürk Mahallesi Girne Caddesi Zengin İş Merkezi No: 20 D: 7-9 Ataşehir / İSTANBUL

+90 (216) 456 42 42

dilgem@dilgem.com.tr

www.dilgem.com.tr

FOTO GALLERİ

  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf12.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf14.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf13.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf10.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf1.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf2.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf3.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf4.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf5.jpg