DEHB NEDİR VE BAŞLICA BELİRTİLERİ NELERDİR?

2018

23

Eylül

DEHB NEDİR VE BAŞLICA BELİRTİLERİ NELERDİR? Uzmanlık Alanlarımız / Özel Eğitim

DEHB Nedir ve Başlıca Belirtileri Nelerdir?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?

 

Çocukluk çağının en sık görülen rahatsızlıklarından olan Dikkat Eksikliği Hiperaktivite bozukluğu (DEHB), son derece önemli akademik, sosyal ve psikiyatrik sorunlara yol açabilen ve olumsuz etkileri yaşam boyu sürebilen bir nörobiyolojik rahatsızlıktır.
DEHB'nin temel özelliği, kalıcı ve sürekli olan dikkat süresinin kısalığı, engellemeye yönelik denetim eksikliği nedeniyle ortaya çıkan ataklık ve huzursuzluktur2.
DEHB toplumda %5-7 gibi çok yüksek oranda görülen, çocuklukta başlayıp %60-70 oranında yetişkinlikte de devam edebilen bir rahatsızlıktır. DEHB, içerisinde birbirinden çok farklı iki ayrı bozukluğu barındırmaktadır: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite3.
DEHB, çocukların ve ailelerinin hayatlarının tüm alanlarında etkisini hissettirmektedir. Dolayısıyla bu rahatsızlık çocuğu olduğu kadar aileyi, okul arkadaşlarını, öğretmenlerini ve sosyal çevresindeki kişileri de eşit oranda etkiler.
DEHB’nin ana belirtileri dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüselliktir. Aşırı hareketlilik ve dikkati sürdürme zorluğu; öğrenmeyi etkileyen, arkadaş ilişkilerinde, evde ve sınıfta önemli disiplin sorunlarına yol açan bir durumdur. Bunlar, çocuktan çocuğa değişen şiddetlerde görülebilir. Yani, bazılarında hiperaktivite ön plandayken, diğerlerinde dikkatsizlik ağır basabilir3,13.
 
DEHB’nin Okulda Başarıya Etkileri14
Dikkat eksikliği, dikkat süresinin ve yoğunluğunun çocuğun yaşına göre olması gerekenden az olmasıdır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda asıl sorun dikkat edememe değil; dikkatin sürdürülememesidir. Dikkat eksikliği sorunu olan çocuklar bir aktiviteyi tamamlamadan diğerine geçerler; yönergeleri takip etmekte, verilen görevleri tamamlamakta zorlanırlar.
Dikkatleri kolayca dağıldığı için dikkat süreleri çok kısadır. Okuma ve yazma becerileri yaşıtlarından kötü, defter düzeni ve yazıları bozuk olabilir. Okurken sık hata yapma ve cümlenin sonundaki kelimeleri uydurma gibi davranışlara rastlanabilir. Unutkandırlar. Sınıfta sık eşya kaybetmenin yanında, iyi öğrendiklerini düşündüğünüz bir bilgiyi de çabuk unutabilirler.
Kendilerine uygun bir çalışma düzeni ve sistemi geliştiremezler. Okuma ve yazmayı genellikle sevmezler. Ders kitabı okumanın yanında hikâye ve roman türü kitapları okumaya karşı da isteksizdirler.

 

Dikkat Eksikliği
Hiperaktivite
Dürtüsellik
 
DEHB’nin Başlıca Belirtileri

Dikkat eksikliği, çocuğun basit bir uyaran ile dikkatinin kolay dağılması; yaşına, sosyal ve kültürel özelliklerine oranla konsantre olmakta büyük zorluk çekmesi; sık sık basit hatalar yapması ve sabır gerektiren işlerden kaçınmasıdır. Bu çocukların dikkat ve konsantrasyonları genellikle zihinsel çaba gerektiren ve uzun süren işlerde bozulur ve dikkat problemleri yaşar [sevdiği etkinliklere (bilgisayar vs) uzun süre odaklanabilirler]. Ayrıca dikkat eksikliği olan çocukların çok önemli bir bölümü hiperaktivite belirtileri göstermez ve bu durum özellikle kız çocuklarında daha sık görülür.
Dikkat eksikliği okul öncesi dönemde yeterince oyuna konsantre olamama ve sık etkinlik değiştirme ile kendini gösterir. Okul döneminde ise tahtada yazılanları takip etme, ders dinleme, defter tutma, ödevleri akılda tutma, günlük programları organize etme durumlarında güçlük yaşar, kendi başlarına ödev yapmakta, eşyalarını korumakta zorluk çekerler. Sıklıkla hayal kurarlar. Genelde yazılı sınavlarda sık sık basit hatalar yaparlar.
 
Hiperaktivite, çocuğun yaşına göre çok daha hareketli, aceleci veya aşırı konuşkan olmasıdır. Çocukların erişkinlere göre çok daha hareketli olması doğal olmakla birlikte çocuğun ve ailesinin hayatını etkileyecek, okulda sorunlara neden olabilecek kadar hareketli olması hiperaktivite bozukluğunun belirtisidir. Bu çocukların elleri ayakları kıpır kıpırdır; ve ayrıca bu çocuklarda sınıf gibi oturulması gereken ortamlarda yerinden kalkma, gezinme, uygunsuz zamanlarda koşuşturma, devamlı bir hareket halinde olma ve çok konuşma gözlemlenir. Hiperaktivite özellikle sınıf ortamında oldukça uyum bozucu bir belirti olarak gözlenir. DEHB’li çocuklar derste kalkıp dolaşırlar, “tuvalete gitmeliyim” gibi bahanelerle sınıf dışına çıkmak isterler, konuşarak ya da fiziksel temasta bulunarak diğer arkadaşlarının dersi takip etmesine engel olurlar. Aşırı hareketlilik belirtileri her ortamda görülebilir.
 
Dürtüsellik, fiziksel olarak riskli davranışlar, başkalarının sözünü kesme, düşünmeden eyleme geçme, sıra bekleyememe, konuşma ya da oyunların arasına girme, tehlikeye eğilim, macera arayışı ve dış uyaranlara ani – beklenmedik yanıtlarla kendisini gösterir ve bu belirtiler sebebiyle çocuklar sıklıkla kazaya maruz kalırlar. Dürtüsellikleri nedeniyle olaylara gereğinden daha fazla tepki verir ve buna bağlı olarak “haklıyken haksız duruma düşme” nedeniyle sorun yaşarlar13. Klinik tablosu büyük değişkenlik gösterdiği için, aynı teşhis konan çocuklar farklı davranışlar gösterebilirler. Bu, DEHB’nin farklı alt türlerinin olmasından kaynaklanır.
 
 
Referanslar
1. Prof. Dr. Eyüp Sabri ERCAN Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda Epidemiyolojik Veriler Türkiye Klinikleri J Pediatr Sci 2010;6(2):1-5.
2. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Temel Kitabı. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Derneği Yayınları: 3 ISBN:978-9944-0538-0-8.
3. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Doç Dr. Eyüp Sabri Ercan Doğan Kitap ISBN: 978-975-991-615-2.
4. Center for Disease Control and Prevention / Attention-Deficit / Hyperactivity Disorder (ADHD). Web:http://www.cdc.gov/NCBDDD/adhd/index.html.
5. Doç. Dr. Aynur Akay Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda Etyopatogenez Türkiye Klinikleri J Pediatr Sci 2010;6(2):1-5.
6. National Institute of Mental Health. Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Bethesda (MD): National Institute of Mental Health, US Department of Health and Human Services; 2006. Web: http://www.nimh.nih.gov.
7. Amerikan Psikiyatri Birliği (APA) tarafından yayınlanan Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı 4. Baskı Yeniden Gözden Geçirilmiş Tam Metin Çeviri Editörü: Prof. Dr.Ertuğrul Köroğlu ISBN:9-789-753-001-496.
8. Dr. Pınar Öner, Dr. Özgür Öner, Dr. Ayla Aysev TTB Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 2003 cilt 12-sayı 3-Sayfa97-99.
9. Wehmeier et all. Effectiveness of Atomoxetine and Quality of Life in Children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder as Perceived by Patients, Parents, and Physicians in an Open-Label Study JOURNAL OF CHILD AND ADOLESCENT PSYCHOPHARMACOLOGY Volume 17, Number 6, 2007 Pp. 813–829.
10. Perwien et all. Atomoxetine Treatment in Children and Adolescents with Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: What Are the Long-Term Health-Related Quality-of-Life Outcomes? JOURNAL OF CHILD AND ADOLESCENT PSYCHOPHARMACOLOGY Volume 16, Number 6, 2006 Pp. 713–724.
11. Mopelola A, Omoegun M.Peace. From Home to School for Children with Attention-Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD). Stud Home Comm Sci 2007;1(1):17-26.
12. Alonso N. Educación emocional para la familia. Encuentro de esencias. Producciones educación aplicada. Meksika, 2006.
13.Çocuk,Ergen ve Erişkinlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Prof. Dr Erdal Işık; Doç. Dr. Yasemen Işık Taner 2009 ISBN:978-975-9118-14-3.
14. Hiperaktivite ve Dikkat Eksikliği Bozukluğu Doç. Dr. Osman Abalı 2009 ISBN:978-9944-350-37-2.

PROBLEM TARAMA ENVANTERİ

Çocuğunuzun Problemini Birlikte Değerlendirelim!

UZMANLIK ALANLARIMIZ

Yorum yazın

DİLGEM Eğitim Öğretim Danışmanlık ve Yayıncılık Ltd. Şti. Atatürk Mahallesi Girne Caddesi Zengin İş Merkezi No: 20 D: 7-9 Ataşehir / İSTANBUL

+90 (216) 456 42 42

dilgem@dilgem.com.tr

www.dilgem.com.tr

FOTO GALLERİ

  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf12.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf14.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf13.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf10.png
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf1.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf2.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf3.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf4.jpg
  • /upload/gallery/dilgem-dil-gelisim-merkezi-fotograf5.jpg