Otizm Spektrum Bozukluğu ve Bağırsak İlişkisi
Bağırsak mikrobiyotası, bağırsak-beyin ekseni ve otizm spektrum bozukluğunda beslenmeye ilişkin araştırmalara giriş
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklarda mide-bağırsak yakınmalarının daha sık görüldüğü ve bağırsak mikrobiyotası bileşiminin tipik gelişen çocuklardan farklı olabildiği bildirilmektedir. Bu bulgular, bağırsak-beyin ekseninin OSB'deki olası rolüne ve mikrobiyotayı hedefleyen beslenme ve tedavi yaklaşımlarına ilgiyi artırmıştır. Bu video seminerde Tuğba Cici, OSB ile bağırsak-beyin ekseni arasındaki ilişkiye ilişkin görüşleri ve ilgili tıbbi beslenme tedavisi yaklaşımlarını ele almaktadır.
Bağırsak Mikrobiyotası ve Bağırsak-Beyin Ekseni Nedir?
Bağırsak mikrobiyotası, sindirim kanalında yaşayan bakteriler ve diğer mikroorganizmalardan oluşan topluluktur. Sağlıklı durumda yararlı ve zararlı mikroorganizmalar arasında bir denge bulunduğu, bu dengenin bozulmasının (disbiyoz) bağırsak geçirgenliğini ve çeşitli sağlık sorunlarının riskini artırabileceği öne sürülmektedir. Bağırsak-beyin ekseni, bağırsak ile merkezi sinir sistemi arasındaki iki yönlü iletişimi tanımlar [1].
OSB alanında öne sürülen hipoteze göre dengesi bozulmuş mikrobiyotanın ürettiği maddeler bağırsak-beyin ekseni aracılığıyla beyni etkileyebilir ve belirtilerle ilişkili olabilir; buradan hareketle mikrobiyotayı düzenlemeye yönelik probiyotik, diyet ve mikrobiyota nakli gibi yaklaşımlar araştırılmaktadır [1, 4].
Bilimsel Dayanak
OSB ile bağırsak arasındaki ilişkiye dair başlıca çalışmalar, mide-bağırsak belirtilerinin sıklığını ve mikrobiyotayı hedefleyen müdahaleleri inceler:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| McElhanon vd., 2014, Pediatrics [2] | Meta-analiz, 15 çalışma | OSB olan çocuklarda mide-bağırsak belirtileri kontrol grubuna göre daha sıktı (OR = 4,42; %95 GA 1,90–10,28). İshal (OR = 3,63), kabızlık (OR = 3,86) ve karın ağrısı (OR = 2,45) da daha sık bildirildi. |
| Kang vd., 2017, Microbiome [4] | Açık etiketli, kontrol grubu olmayan keşif çalışması, OSB olan 18 çocuk, mikrobiyota transfer tedavisi | Tedavi sonunda mide-bağırsak belirtilerinde yaklaşık %80 azalma ve otizm belirtilerinde anlamlı iyileşme bildirildi; değişimler tedavi bittikten 8 hafta sonra sürüyordu. Tedavi antibiyotik kürü, bağırsak temizliği ve 7–8 hafta süren dışkı mikrobiyota naklini içeriyordu. |
Temel Kazanımlar
- Bağırsak mikrobiyotası, disbiyoz ve bağırsak-beyin ekseni kavramlarını açıklayabileceksiniz.
- OSB olan bireylerde bildirilen mikrobiyota bileşimi farklılıklarını tanımlayabileceksiniz.
- Bağırsak-beyin ekseninin OSB ile ilişkisine yönelik öne sürülen mekanizmaları açıklayabileceksiniz.
- OSB'de mide-bağırsak yakınmalarının sıklığını ve klinik önemini değerlendirebileceksiniz.
- Mikrobiyotayı hedefleyen tedavi yaklaşımlarını ve OSB'de tıbbi beslenme tedavisinin ilkelerini tanımlayabileceksiniz.
- Bu alandaki çalışmaların tasarımını ve kanıt düzeyini göz önünde bulundurarak ailelere dengeli bilgi verebileceksiniz.
Eğitim İçeriği
- Bağırsak mikrobiyotası ve mikrobiyal denge
- Disbiyoz ve bağırsak geçirgenliği
- OSB'de bağırsak mikrobiyotası bileşimine ilişkin araştırmalar
- Bağırsak-beyin ekseni ve OSB
- Mikrobiyal tedavi yaklaşımları
- OSB'de tıbbi beslenme tedavisi
Kimlere Yönelik?
Seminer, OSB olan çocuklar ve aileleriyle çalışan ve bağırsak-beyin ekseni üzerine güncel tartışmaları tanımak isteyen uzmanlara yöneliktir.
- Psikologlar, psikolojik danışmanlar ve aile danışmanları
- Özel eğitim öğretmenleri ve uzman öğreticiler
- Diyetisyenler ve beslenme uzmanları
Eğitmen Hakkında
Tuğba Cici, Leoxygen Biyoteknoloji şirketinin kurucusudur. Tıbbi biyoloji ve genetik alanında doktora araştırmalarını sürdürmekte, ağız mikrobiyotası ile Alzheimer hastalığı arasındaki ilişki üzerine çalışmaktadır. Almanya'da doğmuş, eğitimini Almanya ve Türkiye'de almıştır [1].
Sık Sorulan Sorular
Seminerde ele alınan beslenme yaklaşımları ailelere doğrudan önerilebilir mi?
OSB olan çocukların önemli bir bölümünün beslenmesi zaten kısıtlı ve az çeşitlidir [3]. Kısıtlayıcı bir diyet ya da takviye kararı, çocuğun büyümesi ve beslenme durumu değerlendirilerek hekim ve diyetisyen tarafından verilmelidir. Mide-bağırsak yakınmaları olan çocuklar tıbbi değerlendirmeye yönlendirilmelidir.
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Vimeo üzerinden video olarak izlenir.
- Seminer bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi ya da diyet önerisi yerine geçmez.
- Seminer ücretsizdir.
Kaynaklar
- DİLGEM. (t.y.). Otizm Spektrum Bozukluğu ve Bağırsak İlişkisi. https://dilgem.com.tr/tr/seminer/otizm-spektrum-bozuklugu-ve-bagrsak-iliskisi/
- McElhanon, B. O., McCracken, C., Karpen, S., & Sharp, W. G. (2014). Gastrointestinal symptoms in autism spectrum disorder: A meta-analysis. Pediatrics, 133(5), 872–883.
- Yap, C. X., Henders, A. K., Alvares, G. A., vd. (2021). Autism-related dietary preferences mediate autism-gut microbiome associations. Cell, 184(24), 5916–5931.e17.
- Kang, D.-W., Adams, J. B., Gregory, A. C., vd. (2017). Microbiota Transfer Therapy alters gut ecosystem and improves gastrointestinal and autism symptoms: An open-label study. Microbiome, 5(1), 10.
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Bir beslenme ya da tedavi değişikliğinin belirli bir çocuk için uygunluğu, çocuğun sağlık ve beslenme durumu değerlendirilerek hekim ve diyetisyen tarafından belirlenir.