Gelişim Testleri Sertifika Programı
AGTE, Frostig, Gesell, Metropolitan ve Peabody: uygulama, puanlama, yorumlama ve bütünleşik raporlama
Program, Türkiye'de erken çocukluk değerlendirmesinde yaygın kullanılan beş aracı ele alır: Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE), Frostig Görsel Algı Testi, Gesell Gelişim Figürleri Testi, Metropolitan Okul Olgunluğu Testi ve Peabody Resim-Kelime Testi. Eğitim, Psikolog Dr. Sinan Doğan tarafından online ve canlı olarak verilecektir. Katılımcılar her testin kuramsal dayanağı, uygulama standartları, puanlaması ve yorumlaması üzerinde çalışacak, test sonuçlarını klinik gözlemle birleştiren bütünleşik rapor yazımını bire bir süpervizyonla pekiştirecektir.
Programdaki Testler
Beş araç, 0–6 yaş gelişim taramasından okula hazır bulunuşluğa uzanan farklı soruları yanıtlar. AGTE ebeveyn görüşmesiyle uygulanan bir tarama envanteridir; diğer dört test çocukla doğrudan yapılan performans testleridir.
| Test | Yaş | Ölçtüğü alan ve uygulama |
|---|---|---|
| Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE) | 0–6 | 154 madde; dil-bilişsel, ince motor, kaba motor ve sosyal beceri-öz bakım alanları ile toplam gelişim puanı. Anne, baba ya da bakım verenle görüşerek uygulanır; çocuğun yaşına göre ortalama 30–45 dakika sürer [1, 2]. |
| Frostig Görsel Algı Testi | 4–8 (Türkçe uyarlama 4–7) | Göz-motor koordinasyonu, şekil-zemin ayrımı, şekil sabitliği, mekânda konum ve mekânsal ilişkiler alt testleri; bireysel ya da grupla uygulanır [3, 4]. |
| Gesell Gelişim Figürleri Testi | Okul öncesi | Dokuz geometrik figürün kopyalanması; her figürde şeklin bozulması, birleştirme ve döndürme hataları puanlanır, toplam hata puanı hesaplanır [5]. |
| Metropolitan Okul Olgunluğu Testi | 5–6 | Altı alt test, 100 madde: kelime anlama, cümleler, genel bilgi, eşleştirme, sayılar ve kopya etme [6]. |
| Peabody Resim-Kelime Testi | 2–11 | Alıcı sözcük dağarcığı; çocuk söylenen sözcüğe uygun resmi dört resim arasından gösterir, sonuç alıcı dil yaşı olarak ifade edilir. |
Uygulama Yapısı: Testten Rapora
Programda her test için aynı sıra izlenir: testin kuramsal dayanağı ve neyi ölçtüğü, uygulama standartları ve yönerge, puanlama ve sonuçların yorumlanması. Ardından farklı testlerden elde edilen bulgular klinik gözlem ve öykü bilgileriyle bir araya getirilerek bütünleşik bir rapor yazılır. Rapor, çocuk ve aile için kişiselleştirilmiş bir gelişim ve destek planıyla sonuçlanır. Çalışmalar test materyalleri, rapor şablonları ve örnek raporlar üzerinden yürütülür.
Bilimsel Dayanak
Değerlendirme araçlarının güvenilirliği, Türkiye'de kullanılan formların geçerlik, güvenirlik ve norm verilerine bağlıdır. Programdaki testler için çevrim içi erişilebilen başlıca Türkiye çalışmaları:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Bütün Ayhan ve Aral, 2016, JASSS [3] | Frostig Türkçe uyarlaması, 1.382 çocuk, 4–7 yaş | Geçerlik doğrulayıcı faktör analizi, yaş grupları arası farklar, alt test korelasyonları ve alt-üst %27 karşılaştırmasıyla; güvenirlik KR-20 ve test-tekrar test ile incelendi. Yazarlar Türkçe formu geçerli ve güvenilir buldu. |
| Evirgen, Kayhan ve Erden, 2015, kongre bildirisi [5] | Gesell güvenirlik ön çalışması, 72 çocuk, 60–72 ay | Yaklaşık 10 gün arayla toplam hata puanında test-tekrar test r = 0,80; alt bileşenlerde 0,46–0,80. Cinsiyet farkı bulunmadı. |
| Pekşen Akça ve Baran, 2022, İnönü Ü. SHMYO Dergisi [2] | AGTE ölçüt testi olarak, 28 bebek, 24–30 ay | AGTE Sosyal Beceri-Öz Bakım alt ölçeği ile Greenspan Sosyal-Duygusal Gelişim Çizelgesi arasında r = 0,44 (p = 0,02). |
| Yıldırım ve Arslan Özer, 2019, Researcher [6] | İlişkisel, 35 birinci sınıf öğrencisi | Metropolitan Okul Olgunluğu Testi puanı ile birinci dönem Türkçe notu arasında r = 0,53, matematik notu arasında r = 0,66 (Spearman, p < 0,001). |
| Kazak Berument ve Güven, 2013, Türk Psikiyatri Dergisi [7] | TİFALDİ Alıcı Dil alt testi standardizasyonu, ulusal temsili norm örneklemi 3.755 çocuk; geçerlik örneklemi 270 çocuk, 2–12 yaş | TİFALDİ puanları AGTE ve WISC-R puanlarıyla anlamlı ilişkili bulundu. |
Temel Kazanımlar
- AGTE'nin 154 maddesini anne-baba görüşmesiyle sistematik biçimde uygulayabilecek, dört gelişim alanındaki sonuçları 0–6 yaş çocuklarda olası gelişim geriliklerini erken fark etmek için yorumlayabileceksiniz.
- Frostig Görsel Algı Testi ile görsel algının beş alt alanını değerlendirebilecek, görsel algı sorunlarının varlığını ve derecesini belirleyebileceksiniz.
- Gesell Gelişim Figürleri Testi'ni uygulayıp şekil bozulması, birleştirme ve döndürme hatalarını puanlayarak görsel-motor ve ince motor gelişimi değerlendirebileceksiniz.
- Peabody Resim-Kelime Testi ile alıcı dil yaşını belirleyebilecek ve sonucu çocuğun dil gelişimine ilişkin diğer bulgularla karşılaştırabileceksiniz.
- Metropolitan Okul Olgunluğu Testi'nin altı alt testi üzerinden 5–6 yaş çocuklarda okula ve öğrenmeye hazır bulunuşluğu değerlendirebileceksiniz.
- Her testin standart puanlamasını gözeterek sonuçları klinik gözlemle birleştiren bütünleşik bir rapor ve kişiselleştirilmiş gelişim ve destek planı hazırlayabileceksiniz.
Eğitim İçeriği
Her test için kuram, uygulama standartları, puanlama ve yorumlama birlikte çalışılır. Program, raporlama ve bire bir süpervizyonla tamamlanır.
Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE)
- İlk 6 yaşta gelişimin anne-baba görüşmesiyle değerlendirilmesi
- 154 maddenin uygulanması; dil, zihinsel, küçük kas, büyük kas, sosyal ve öz bakım alanları
- Puanlama ve sonuçların yaşa göre yorumlanması
Frostig Görsel Algı Testi
- 4–8 yaş çocuklarda bireysel ve grup uygulaması
- Görsel algı problemlerinin ve derecesinin saptanması
Gesell Gelişim Figürleri Testi
- Okul öncesi dönemde dokuz figürün kopya ettirilmesi
- Görsel-motor ve algı gelişiminin değerlendirilmesi
Metropolitan Okul Olgunluğu Testi
- 5–6 yaş çocuklarda altı alt test ve 100 madde
- Okula ve öğrenmeye hazır bulunuşluğun ölçülmesi
Peabody Resim-Kelime Testi
- 2–11 yaş çocuklarda dört resimden söylenen kelimeye uygun olanı gösterme yoluyla uygulama
- Alıcı dil yaşının belirlenmesi
Raporlama ve Süpervizyon
- Test sonuçlarının klinik gözlemle birleştirildiği bütünleşik rapor yazımı
- Standart puanlama ve raporlamaya dayalı kişiselleştirilmiş gelişim ve destek planı
- Rapor şablonları ve örnek raporlar üzerinden çalışma
- Eğitmenle bire bir süpervizyon
Kimlere Yönelik?
Program, erken çocukluk döneminde gelişim değerlendirmesi yapan ya da yapmak isteyen uzmanlara yöneliktir.
- Psikologlar ve psikolojik danışmanlar
- Çocuk gelişimi uzmanları
- Özel eğitim öğretmenleri
- Okul öncesi öğretmenleri
- Psikiyatri alanında çalışan uzmanlar
- İlgili bölümlerin lisans (3. ve 4. sınıf) ve lisansüstü öğrencileri
Eğitmen Hakkında
Psikolog Dr. Sinan Doğan, Koç Üniversitesi Psikoloji bölümünü (tam burslu, İngilizce) bitirdikten sonra University of Pittsburgh'da Psikolojik Antropoloji alanında doktorasını tamamlamış ve aynı üniversitede dört yıl ders vermiştir. Marmara Üniversitesi'nde Aile Danışmanlığı, The Embody Lab'de Bütüncül Somatik Travma Terapisi eğitimlerini tamamlamıştır. Klinik çalışmalarında anlatı, sistemik ve somatik terapi yaklaşımlarıyla Kabul ve Kararlılık Terapisi'nden (ACT) yararlanmakta, çocuklarla çalışmada çocuk merkezli oyun terapisini kullanmaktadır. Romanya, İngiltere ve ABD'de on yıla yakın saha çalışması yürütmüş, göç psikolojisi üzerine bir kitabın editörlüğünü yapmış, ruh sağlığının toplumsal, çevresel ve tarihsel bağlamı üzerine makaleler yayımlamış ve 50'den fazla uluslararası konuşma yapmıştır. 2025'te akademik koordinatör olarak katıldığı DİLGEM'de 2026'dan bu yana Genel Müdür olarak görev yapmakta, psikolojik danışmanlık ve aile danışmanlığı hizmeti vermeye devam etmektedir.
Sertifika ve Katılım Koşulları
- Eğitime tam olarak katılan (video kayıttan izleyenler dahil) ve verilen rapor ödevini bir ay içinde tamamlayan katılımcılar DİLGEM Uygulayıcı Sertifikası almaya hak kazanır.
- Eğitimin video kayıtları, eğitimin bitiminden itibaren bir hafta süreyle katılımcıların erişimine açıktır.
- Her katılımcının eğitmenle bire bir süpervizyon hakkı vardır.
- Test materyalleri, rapor şablonları ve örnek raporlar tüm katılımcılara PDF olarak verilir.
Sık Sorulan Sorular
AGTE sonucuna dayanarak tanı konulabilir mi?
AGTE, adından da anlaşılacağı gibi bir tarama envanteridir ve ebeveyn bildirimine dayanır [1]. Tarama sonucunda gelişiminde olası gecikme görülen çocuk, ilgili alanda kapsamlı bir değerlendirmeye yönlendirilir.
Frostig ve Gesell aynı beceriyi mi ölçer?
İki test birbirini tamamlar. Frostig görsel algıyı beş ayrı alt alanda inceler [4]; Gesell ise dokuz geometrik figürün kopyalanmasıyla görsel-motor bütünlemeyi değerlendirir [5]. Türkiye'de Frostig ile bir görsel-motor bütünleme testi arasında bulunan düşük ve orta düzeydeki korelasyonlar [4], iki becerinin ayrı ayrı değerlendirilmesinin gerekçesini oluşturur.
Peabody ifade edici dil sorunlarını da gösterir mi?
Peabody alıcı sözcük dağarcığını ölçer: çocuk sözel yanıt vermeden, söylenen sözcüğe uygun resmi gösterir. İfade edici dile ilişkin sorular gözlem, öykü ve ek değerlendirmeyle yanıtlanır ve raporda Peabody bulgusuyla birlikte yorumlanır.
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Zoom üzerinden canlı olarak yapılacaktır.
- Eğitim DİLGEM tarafından iptal edilmedikçe ya da tarihleri ertelenmedikçe ücret iadesi yapılmaz.
Kaynaklar
- Savaşır, I., Sezgin, N., & Erol, N. (1995). Ankara Gelişim Tarama Envanteri el kitabı. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi.
- Pekşen Akça, R., & Baran, G. (2022). Validity and reliability study of the Greenspan Social Emotional Growth Chart (GSEGC) for infants aged 24–30 months. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 10(2), 422–437. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.1108876
- Bütün Ayhan, A., & Aral, N. (2016). Frostig görsel algı testinin Türkçeye uyarlanması. The Journal of Academic Social Science Studies, 50, 1–22.
- Ercan, Z. G., & Aral, N. (2011). Beery-Buktenica Gelişimsel Görsel-Motor Koordinasyon Testinin altı yaş (60–72 ay) Türk çocuklarına uyarlanması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 136–145.
- Evirgen, N., Kayhan, E., & Erden, G. (2015). Gesell Gelişim Figürleri'nin anaokulu çocuklarında güvenirliğine yönelik bir ön çalışma. Uluslararası Katılımlı III. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Kongresi "Erken Müdahale" (ss. 378–389). Ankara.
- Yıldırım, C., & Arslan Özer, D. (2019). Birinci sınıf öğrencilerinin okul olgunluğu ve akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Researcher: Social Science Studies, 7(2), 51–63.
- Kazak Berument, S., & Güven, A. G. (2013). Turkish Expressive and Receptive Language Test: I. Standardization, reliability and validity study of the Receptive Vocabulary Sub-Scale. Türk Psikiyatri Dergisi, 24(3), 192–201.
Test sonuçları klinik kararın yerine geçmez. Bir çocuğa hangi testin uygulanacağı ve sonuçların nasıl yorumlanacağı, çocuğun yaşı, gelişim öyküsü ve testin Türkiye norm verileri gözetilerek yetkili uzman tarafından belirlenir.
