Çocuk Psikolojisi Zirvesi
Çocuk ve ergen psikopatolojisi, kaygı ve korkular, öfke ve duygu kontrolü, sınır eğitimi
Dünya genelindeki yaygınlık çalışmalarına göre her yedi-sekiz çocuk ve ergenden birinde bir ruhsal bozukluk görülür; kaygı bozuklukları ve yıkıcı davranış bozuklukları bu tabloların başında gelir. Bu sorunlar için etkililiği randomize çalışmalarla gösterilmiş müdahaleler bulunmaktadır. İki günlük bu video zirvede dört uzman konuşmacı yer alır: Uzm. Dr. Ceyhun Caferov çocuk ve ergen psikopatolojisine genel bir çerçeve sunar, Uzm. Kl. Psk. Müge Ertürk Berber çocukluk dönemi kaygı ve korkularını, Uzm. Kl. Psk. Bilge Bakkal çocuklarda öfke ve duygu kontrolünü, Uzm. Kl. Psk. Merve Ük çocuklarda sınır eğitimini anlatır. Oturumlarda ölçek ve çalışma kâğıdı örnekleri, vaka örnekleri ve ebeveynlerle çalışmaya yönelik uygulamalar paylaşılır.
Zirvenin Oturumları
| Gün | Oturum | Konuşmacı |
|---|---|---|
| 1. gün | Çocuk ve ergen psikopatolojisine giriş | Uzm. Dr. Ceyhun Caferov |
| 1. gün | Çocukluk dönemi kaygı ve korkuları | Uzm. Kl. Psk. Müge Ertürk Berber |
| 2. gün | Çocuklarda öfke ve duygu kontrolü | Uzm. Kl. Psk. Bilge Bakkal |
| 2. gün | Çocuklarda sınır eğitimi | Uzm. Kl. Psk. Merve Ük |
Kaygı bozukluklarında bilişsel davranışçı terapi, öfkede beceri temelli bilişsel davranışçı müdahaleler ve davranış sorunlarında ebeveyn eğitimi meta-analizlerle incelenmiştir [2–4]. Sınır koyma, ebeveyn eğitimi programlarının ortak bileşenlerinden biridir: tutarlı tepki verme ve çocukla olumlu etkileşim, ebeveyn eğitimlerinin etkisini artıran bileşenler arasında yer alır [4].
Bilimsel Dayanak
Zirvede ele alınan sorunların yaygınlığı ve tedavisine ilişkin başlıca meta-analizler:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Polanczyk vd., 2015, J Child Psychol Psychiatry [1] | Meta-analiz, 27 ülkeden 41 çalışma | Herhangi bir ruhsal bozukluğun dünya genelindeki yaygınlığı %13,4; kaygı bozuklukları %6,5, yıkıcı davranış bozuklukları %5,7. |
| James vd., 2020, Cochrane [2] | Sistematik derleme, 87 çalışma, 5964 katılımcı | Kaygı bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde birincil tanının ortadan kalkması BDT ile %49,4, bekleme listesinde %17,8 (OR 5,45; tedavi için gereken sayı 3). |
| Sukhodolsky vd., 2004, Aggress Violent Behav [3] | Meta-analiz, 21'i yayımlanmış 40 çalışma | Çocuk ve ergenlerde öfkeye yönelik bilişsel davranışçı müdahalelerde beceri geliştirme ve karma yaklaşımlar, yalnızca duygusal eğitime dayalı yaklaşımlardan anlamlı ölçüde daha etkiliydi. |
| Kaminski vd., 2008, J Abnorm Child Psychol [4] | Meta-analiz, 77 çalışma | Çocuk davranışında daha büyük etkiyle ilişkili ebeveyn eğitimi bileşenleri: tutarlı tepki verme, çocukla olumlu etkileşim, çocukla alıştırma yapma ve mola uygulaması. |
Temel Kazanımlar
- Çocuk ve ergen ruh sağlığını gelişim dönemlerine ve etkileyen faktörlere göre değerlendirebileceksiniz.
- Kaygı ile korkuyu ayırt edebilecek, çocuk ve ergenlerde sık görülen kaygı türlerini tanıyabileceksiniz.
- Kaygı ve korku termometresi gibi araçları ve nefes egzersizlerini çocuklarla kullanabileceksiniz.
- Temel ve ikincil duyguları ve öfkenin gelişimsel temelini ebeveynlere açıklayabileceksiniz.
- Öfke sorunlarında çocukla ve ebeveynle birlikte çalışmayı planlayabileceksiniz.
- Aile içi etkisiz iletişim dinamiklerini ve etkisiz sözel ve davranışsal mesajları tanıyabileceksiniz.
- Üç basamaklı harekete geçme metoduyla sınır koymayı ebeveynlerle çalışabileceksiniz.
Eğitim İçeriği
1. gün · Çocuk ve ergen psikopatolojisine giriş (Uzm. Dr. Ceyhun Caferov)
- Gelişim dönemleri: bebeklik, okul öncesi, okul çağı ve ergenlik
- Çocuklarda ruhsal sorunları etkileyen biyolojik, bireysel-psikolojik ve sosyokültürel faktörler
- Çocukluk ve ergenlikte sık görülen ruhsal bozukluklara genel bakış
1. gün · Çocukluk dönemi kaygı ve korkuları (Uzm. Kl. Psk. Müge Ertürk Berber)
- Kaygı nedir, korku nedir; çocuk ve ergenlik döneminde karşılaşılan kaygı çeşitleri
- Değerlendirmede kullanılan envanter ve ölçek örnekleri
- Çözüm önerileri ve terapi yöntemleri
- Uygulama örnekleri: kaygı ve korku termometresi, duygu çarkı, nefes egzersizleri
2. gün · Çocuklarda öfke ve duygu kontrolü (Uzm. Kl. Psk. Bilge Bakkal)
- Temel duygular ve öğrenilmiş deneyimlerle gelişen ikincil duygular
- Amigdala, beyin gelişimi ve çocuklarda kontrolsüz öfke tepkileri
- Duygu kontrolünde zihin ve beden; duygularla yüzleşme
- Öfke sorunlarında ebeveynle çalışma ve vaka örnekleri
2. gün · Çocuklarda sınır eğitimi (Uzm. Kl. Psk. Merve Ük)
- Sınır koymak nedir; sınır koymada güvenli ilişkinin önemi
- Çocuklar sınırlara neden ihtiyaç duyar?
- Aile içi etkisiz iletişimin dinamikleri; etkisiz sözel ve davranışsal mesaj örnekleri
- Üç basamaklı harekete geçme metodu: duyguyu kabul etmek, sınırı ifade etmek, alternatif seçenek sunmak
- Etkili sınır koymanın ipuçları
Kimlere Yönelik?
Zirve, çocuklar ve aileleriyle çalışan uzmanlara ve ilgili bölümlerin öğrencilerine yöneliktir.
- Psikologlar ve psikolojik danışmanlar
- Aile danışmanları
- Çocuk gelişimi uzmanları
- Özel eğitim öğretmenleri ve okul öncesi öğretmenleri
- İlgili bölümlerin öğrencileri
Konuşmacılar Hakkında
Uzm. Dr. Ceyhun Caferov, çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları alanında çalışmaktadır. 2008'de Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun olmuş, uzmanlık eğitimini 2013'te İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları alanında tamamlamıştır. 2013–2016 yıllarında Fatih Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde öğretim görevlisi olarak çalışmıştır.
Uzm. Kl. Psk. Müge Ertürk Berber, uzun yıllar özel eğitim kurumlarında ve okullarda psikolog ve psikolojik danışman olarak çalışmıştır. Çocuk ve ergenlerle çalışmasında bilişsel davranışçı terapi ve çözüm odaklı terapiye dayanan eklektik bir yaklaşım benimser. Ataşehir'de NOVA Danışmanlık'ta danışan kabul etmektedir.
Uzm. Kl. Psk. Bilge Bakkal, 2016'da Maltepe Üniversitesi Psikoloji bölümünden onur derecesiyle mezun olmuş, 2018'de Üsküdar Üniversitesi'nde Klinik Psikoloji yüksek lisansını tamamlamıştır. Kartal Belediyesi Kadın Danışma Merkezi'nde yetişkinlerle psikoterapi çalışması yürütmüş, SOYAÇ ve TEGV bünyesinde çocuk ve ergenlere yönelik saha projelerinde yer almıştır. Bilişsel davranışçı terapi, EMDR ve çocuk merkezli, filial ve gelişimsel ilişki oyun terapisi eğitimlerini almış, WISC-IV ve Denver II uygulayıcısıdır. Kartal'da kurduğu Vivora Psikolojik Danışmanlık'ta çocuk, ergen ve yetişkinlerle çalışmaktadır.
Uzm. Kl. Psk. Merve Ük, 2016'da Maltepe Üniversitesi Psikoloji bölümünden mezun olmuş, 2018'de Üsküdar Üniversitesi'nde Klinik Psikoloji yüksek lisansını tamamlamıştır. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ümraniye NP Beyin Hastanesi ve Eyüboğlu Eğitim Kurumları'nda çalışmıştır. Çift ve aile terapisi, kısa süreli çözüm odaklı danışmanlık ve çocuk değerlendirme testleri (CATTELL 2/A, Peabody, Bender Gestalt) eğitimlerini almış, çocuklarla grup terapisi yürütmüştür. Çocuklar, ergenler, yetişkinler ve ailelerle çalışmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Kaygı ile korku klinik olarak nasıl ayrılır?
DSM-5, korkuyu gerçek ya da algılanan yakın bir tehdide verilen duygusal tepki, kaygıyı ise gelecekteki bir tehdidin beklentisi olarak tanımlar [5]. Zirvenin kaygı oturumunda kaygı ve korkunun tanımları, çeşitleri ve baş etme yöntemleri bu ayrım üzerinden ele alınır.
Öfke sorunu olan bir çocukla çalışırken ebeveyn sürece nasıl katılır?
Öfke oturumunda çocukla yapılan seansın yanında ebeveynle düzenli kısa görüşmeler yapılması ve evde uygulananların takip edilmesi örneklerle anlatılır. Ebeveyn eğitimi araştırmalarında tutarlı tepki verme ve çocukla olumlu etkileşim, çocuk davranışındaki değişimle ilişkili bileşenler arasındadır [4].
Sınır koyma ile cezalandırma arasındaki ayrım nasıl kurulur?
Sınır eğitimi oturumunda sınır, çocuğun duygusunu kabul eden, sınırı açık ve net ifade eden ve çocuğa alternatif bir seçenek sunan üç basamaklı bir yöntemle ele alınır. Bu yaklaşım, ebeveyn eğitimi araştırmalarında etkiyle ilişkili bulunan tutarlı tepki verme ve olumlu etkileşim ilkeleriyle uyumludur [4].
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Vimeo üzerinden video olarak izlenir.
- Seminer ücretsizdir.
Kaynaklar
- Polanczyk, G. V., Salum, G. A., Sugaya, L. S., Caye, A., & Rohde, L. A. (2015). Annual Research Review: A meta-analysis of the worldwide prevalence of mental disorders in children and adolescents. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 56(3), 345–365.
- James, A. C., Reardon, T., Soler, A., James, G., & Creswell, C. (2020). Cognitive behavioural therapy for anxiety disorders in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2020(11), CD013162.
- Sukhodolsky, D. G., Kassinove, H., & Gorman, B. S. (2004). Cognitive-behavioral therapy for anger in children and adolescents: A meta-analysis. Aggression and Violent Behavior, 9(3), 247–269.
- Kaminski, J. W., Valle, L. A., Filene, J. H., & Boyle, C. L. (2008). A meta-analytic review of components associated with parent training program effectiveness. Journal of Abnormal Child Psychology, 36(4), 567–589.
- American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.; DSM-5).
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Bir çocuk için uygun müdahale, çocuğun ve ailenin özellikleri değerlendirilerek belirlenir.