İşitsel Rehabilitasyon Sertifika Programı
İşitme kaybı olan bireylerde değerlendirme, amplifikasyon, işitsel eğitim ve iletişim odaklı destek
İşitsel rehabilitasyon, işitme kaybının iletişim, eğitim ve günlük yaşam üzerindeki etkilerini azaltmayı amaçlayan; işitme cihazı ve yardımcı dinleme teknolojilerini, işitsel eğitimi, konuşma okumayı, iletişim stratejilerini ve psikososyal desteği bir arada kullanan bir süreçtir. İşitme cihazlarının işitmeye özgü yaşam kalitesi ve dinleme becerisi üzerindeki yararı randomize çalışmalarla gösterilmiştir [1]. Bu sertifika programı Dr. Öğr. Üyesi Selim Ünsal tarafından video olarak verilir. Katılımcılar işitme değerlendirmesi, işitme cihazları ve FM sistemleri, konuşma okuma ve işitsel eğitim, iletişim stratejileri, psikososyal destek ve işitme kaybı olan çocuklar için eğitim stratejileri üzerinde çalışacaktır.
İşitsel Rehabilitasyon Nedir?
İşitsel rehabilitasyon, işitme kaybının derecesi ve türü belirlendikten sonra bireyin ve ailesinin iletişim gereksinimlerine göre planlanır. Programda ele alınan bileşenler şunlardır:
| Bileşen | Kapsam |
|---|---|
| Değerlendirme ve tanı | İşitme durumunun kapsamlı değerlendirilmesi; işitme kaybının derecesini ve türünü belirleyen testler |
| Teknoloji | İşitme cihazlarının seçimi ve kullanımı; FM sistemleri ve diğer yardımcı dinleme teknolojileri |
| Beceri eğitimi | Konuşma okuma (dudak okuma) ve işitsel algı becerilerinin geliştirilmesi |
| İletişim stratejileri | Bireyin ve ailenin günlük iletişim güçlükleriyle başa çıkmasına yönelik yöntemler |
| Psikososyal destek | İşitme kaybının psikolojik ve sosyal etkilerine yönelik danışmanlık; birey ve ailelere destek hizmetleri |
| Eğitim stratejileri | İşitme kaybı olan çocuklara yönelik özel eğitim programları; işitme kaybının eğitim üzerindeki etkisini azaltma |
Klinik Süreç
Süreç, işitme kaybının derecesini ve türünü belirleyen odyolojik değerlendirmeyle başlar. Bu değerlendirmeye dayanarak uygun amplifikasyon seçilir ve gerekli durumlarda FM sistemleri gibi yardımcı dinleme teknolojileri eklenir. Cihaz kullanımına işitsel algı ve konuşma okuma çalışmaları, birey ve aileyle iletişim stratejileri ve psikososyal destek eşlik eder. Çocuklarda süreç, eğitim ortamındaki gereksinimlerin belirlenmesini ve eğitim programlarının işitme kaybına göre uyarlanmasını da kapsar.
Her bileşenin bireyde beklenen yararı ve izlenecek sonuç ölçütleri ayrı ayrı belirlenir. İşitme cihazı çalışmalarında en tutarlı yarar işitmeye özgü yaşam kalitesi ve dinleme becerisi ölçümlerinde görülmüştür [1].
Bilimsel Dayanak
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Ferguson vd., 2026, Cochrane [1] | Sistematik derleme, hafif-orta işitme kaybı olan yetişkinlerde işitme cihazını cihazsız ya da plasebo koşulla karşılaştıran 5 RKÇ, 825 katılımcı | İşitmeye özgü yaşam kalitesinde büyük yarar (HHIE'de ortalama fark −26,47 puan), dinleme becerisinde büyük yarar (SMD −1,88), genel sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinde küçük yarar (SMD −0,38). |
| Henshaw ve Ferguson, 2013, PLOS ONE [2] | Sistematik derleme, işitme kaybı olan yetişkinlerde bireysel bilgisayar temelli işitsel eğitim, 13 çalışma | Eğitilen görevde ilerleme 10 çalışmanın 9'unda görüldü. Eğitilmeyen konuşma anlaşılırlığı ölçümlerinde 13 çalışmanın 11'inde anlamlı kazanım bildirildi. |
| Ching vd., 2013, Ear Hear [3] | Prospektif, toplum temelli kohort (LOCHI), Avustralya; 3 yaşından önce işitme hizmetine başvuran 451 çocuk; konuşma, dil, işlevsel ve sosyal sonuçlar 3 yaşında değerlendirildi | Çocukların %56'sına ilk işitme cihazı 6 aydan önce takıldı; 3 yaşında 317 çocuk (%70) işitme cihazı, 134 çocuk (%30) koklear implant kullanıyordu. Ek yetersizliğin bulunmaması, daha hafif işitme kaybı, kız cinsiyet, annenin daha yüksek eğitim düzeyi ve implant kullananlarda daha erken implant etkinleştirme daha iyi sonuçlarla ilişkiliydi. |
Temel Kazanımlar
- İşitme kaybının derecesini ve türünü belirlemeye yönelik değerlendirme sürecini işitsel rehabilitasyon planıyla ilişkilendirebileceksiniz.
- İşitme cihazı seçimi ve kullanımında bireyin iletişim gereksinimlerini göz önünde bulundurabileceksiniz.
- FM sistemleri ve diğer yardımcı dinleme teknolojilerinin hangi durumlarda gerekli olduğunu belirleyebileceksiniz.
- Konuşma okuma ve işitsel algı çalışmalarını bireyin gereksinimine göre planlayabileceksiniz.
- Birey ve ailelere günlük iletişim güçlükleri için uygulanabilir iletişim stratejileri öğretebileceksiniz.
- İşitme kaybının psikososyal etkilerini tanıyarak birey ve aileye danışmanlık ve destek sağlayabileceksiniz.
- İşitme kaybı olan çocukların eğitim gereksinimlerine yönelik stratejiler önerebileceksiniz.
Eğitim İçeriği
İşitme değerlendirmesi ve tanı
- İşitme durumunun kapsamlı değerlendirilmesi
- İşitme kaybının derecesini ve türünü belirleyen testler
İşitme cihazları ve yardımcı teknolojiler
- İşitme cihazlarının seçimi ve kullanımı
- FM sistemleri ve diğer yardımcı dinleme teknolojileri
Konuşma okuma ve işitsel eğitim
- Dudak okuma yoluyla konuşmayı anlama
- İşitsel algı becerilerinin geliştirilmesi
İletişim stratejileri
- Etkili iletişim yöntemleri
- Birey ve ailelerin günlük iletişim güçlükleriyle başa çıkması
Sosyal ve duygusal destek
- Psikolojik ve sosyal etkilere yönelik danışmanlık
- Birey ve ailelere destek hizmetleri
Eğitim ve öğretim stratejileri
- İşitme kaybı olan çocuklara yönelik özel eğitim programları
- İşitme kaybının eğitim üzerindeki etkisini azaltma stratejileri
Kimlere Yönelik?
Program, işitme kaybı olan bireylerin değerlendirme ve rehabilitasyon sürecinde çalışan odyoloji uzman ve öğrencilerine yöneliktir.
- Odyologlar
- Odyoloji 3. ve 4. sınıf öğrencileri
Eğitmen Hakkında
Dr. Öğr. Üyesi Selim Ünsal dil ve konuşma terapistidir. Doktorasını Turgut Özal Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Anabilim Dalı'nda, Meniere hastalığının periferik ve santral vestibüler sisteme etkilerini inceleyen teziyle tamamlamıştır [4]. İstinye, İstanbul Atlas ve Avrasya Üniversitelerinde görev almış olup İzmir Tınaztepe Üniversitesi Dil ve Konuşma Terapisi Bölümü'nde çalışmaktadır. Temel odyolojinin yanı sıra ses, yutma ve edinilmiş dil bozuklukları üzerinde çalışmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Bilgisayar temelli işitsel eğitimin etkisi nasıl izlenir?
Sistematik derlemede bu programlarla eğitilen görevde ilerleme çalışmaların büyük çoğunluğunda görülmüştür [2]. Program önerildiğinde etkisi, eğitilmeyen konuşma anlaşılırlığı ve öz bildirim ölçümleriyle bireysel olarak izlenir.
İşitme cihazı kullanımının yararı hangi ölçümlerle izlenmelidir?
Randomize çalışmalarda en büyük etkiler işitmeye özgü yaşam kalitesi (ör. HHIE) ve dinleme becerisi ölçümlerinde görülmüştür [1]. Bu bulgular, cihaz yararının işitmeye özgü öz bildirim ölçekleriyle izlenmesini destekler.
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Vimeo üzerinden video olarak izlenir.
- Eğitim Türkçedir.
- Eğitim DİLGEM tarafından iptal edilmedikçe ya da tarihleri ertelenmedikçe ücret iadesi yapılmaz.
Kaynaklar
- Ferguson, M. A., Sarant, J. Z., Bennett, R. J., McIlhiney, P., Badcock, N., & Bothe, E. (2026). Hearing aids for mild to moderate hearing loss in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2026(8), CD012023.
- Henshaw, H., & Ferguson, M. A. (2013). Efficacy of individual computer-based auditory training for people with hearing loss: A systematic review of the evidence. PLOS ONE, 8(5), e62836.
- Ching, T. Y. C., Dillon, H., Marnane, V., Hou, S., Day, J., Seeto, M., Crowe, K., Street, L., Thomson, J., Van Buynder, P., Zhang, V., Wong, A., Burns, L., Flynn, C., Cupples, L., Cowan, R. S. C., Leigh, G., Sjahalam-King, J., & Yeh, A. (2013). Outcomes of early- and late-identified children at 3 years of age: Findings from a prospective population-based study. Ear and Hearing, 34(5), 535–552.
- Ünsal, S. (2016). Meniere hastalığının periferik ve santral vestibüler sisteme etkilerinin değerlendirilmesi [Doktora tezi, Turgut Özal Üniversitesi]. YÖK Açık Bilim.
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Rehabilitasyon planı, bireyin işitme durumu, iletişim gereksinimleri ve ailenin özellikleri değerlendirilerek ilgili uzmanlarca belirlenir.
