Duyu Bütünleme Terapisi Kursu 2. Modül
Sensory Integration and Praxis Tests (SIPT): alt testler, ölçüt ve yorum, nörogelişimsel bozuklukların analizi
2. Modül, Ayres Duyu Bütünleme kuramının temel değerlendirme aracı olan Sensory Integration and Praxis Tests (SIPT) üzerine kuruludur. A. Jean Ayres'in klinik deneyimine dayanarak geliştirdiği 17 alt testten oluşan SIPT, 4–8 yaş çocuklarda duyusal işlemleme ve praksisi standart koşullarda ölçer. SIPT verileriyle yapılan faktör analizleri Ayres'in tanımladığı işlev bozukluğu örüntülerini desteklemektedir. Eğitim, Uzman Fizyoterapist Ümmühan Sakın Çöpkes tarafından online ve canlı olarak verilecek, teorik oturumlar ve süpervizyonla yürütülecektir. Katılımcılar SIPT alt testleri, ölçüt ve yorumları, testin değerlendirdiği alanlar ve nörogelişimsel bozuklukların SIPT'e göre analizi üzerinde çalışacaktır.
SIPT Nedir?
SIPT, Ayres tarafından 1989'da yayımlanmış, 4 yaş 0 ay ile 8 yaş 11 ay arasındaki çocuklar için standartlaştırılmış bir test bataryasıdır. Normları ABD'de 2.000'i aşkın çocuktan oluşan ulusal bir örnekleme dayanır. Bataryanın tamamı yaklaşık iki saatte, her alt test yaklaşık 10 dakikada uygulanır; alt testler istenen birleşimle uygulanıp puanlanabilir. Puanlama bilgisayar programıyla yapılır [1, 2].
SIPT'in 17 alt testi
| Alt test | Türkçe karşılığı |
|---|---|
| Space Visualization | Uzaysal görselleştirme |
| Figure-Ground Perception | Şekil-zemin algısı |
| Manual Form Perception | Elle biçim algısı |
| Kinesthesia | Kinestezi |
| Finger Identification | Parmak tanıma |
| Graphesthesia | Grafestezi |
| Localization of Tactile Stimuli | Dokunsal uyaranın yerini belirleme |
| Praxis on Verbal Command | Sözel komutla praksis |
| Design Copying | Desen kopyalama |
| Constructional Praxis | Yapısal praksis |
| Postural Praxis | Postüral praksis |
| Oral Praxis | Oral praksis |
| Sequencing Praxis | Sıralama praksisi |
| Bilateral Motor Coordination | Bilateral motor koordinasyon |
| Standing and Walking Balance | Ayakta durma ve yürüme dengesi |
| Motor Accuracy | Motor doğruluk |
| Postrotary Nystagmus | Dönme sonrası nistagmus |
SIPT Bulgularından Klinik Yoruma
SIPT puanları alt test düzeyinde ve örüntüler halinde yorumlanır. SIPT ile değerlendirilmiş 273 çocuğun verileriyle yapılan faktör analizinde Ayres'in erken çalışmalarındakine benzer dört örüntü bulunmuştur [3]:
- Vizyodispraksi ve somatodispraksi
- Vestibüler ve propriyoseptif bilateral bütünleme ve sıralama
- Dokunsal ve görsel ayırt etme
- Dokunsal savunma ve dikkat
ASI uygunluk ölçütü, müdahalenin yazılı bir değerlendirme raporuna dayanmasını öngörür. Raporda öykü ve yönlendirme nedeninin yanında duyusal işlemleme, motor ve praksis becerileri, davranışın organizasyonu ve bunları birleştiren bir özet yorum yer alır [4]. SIPT bulguları bu raporun duyusal işlemleme ve praksis bölümlerinin temel kaynaklarından biridir; terapi hedefleri bu yorumdan türetilir.
Bilimsel Dayanak
SIPT'in kuramsal yapısını, değerlendirmenin ASI içindeki yerini ve SIPT'ten yararlanan müdahale araştırmalarını gösteren başlıca kaynaklar:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Ayres, 1989 [1, 2] | Standartlaştırılmış test, 17 alt test | 4:0–8:11 yaş; ABD'de 2.000'i aşkın çocuktan elde edilen ulusal normlar. |
| Mailloux vd., 2011, Am J Occup Ther [3] | Geriye dönük çalışma, 273 çocuk, 4–9 yaş, SIPT ve Duyusal İşlemleme Ölçeği verileri | Açımlayıcı faktör analizi Ayres'in tanımladığına benzer dört işlev bozukluğu örüntüsü buldu. |
| Parham vd., 2011, Am J Occup Ther [4] | Uygunluk ölçütü geliştirme çalışması | Değerlendirme raporu ASI'nin yapısal öğeleri arasında tanımlandı. Süreç bölümünün toplam puanı için güvenirlik yüksekti (ICC = 0,99) ve ölçüt ASI'yi dört farklı müdahaleden ayırt etti. |
| Mailloux vd., 2018, Am J Occup Ther [5, 6] | Yeni değerlendirme aracının tanıtımı (EASI) | Ücretsiz, 20 testten oluşan ve yaş aralığını genişleten Evaluation in Ayres Sensory Integration® (EASI) geliştirildi; ön çalışmada ayırt edici geçerlik bulguları umut verici bulundu. |
| Acuña vd., 2025, Am J Occup Ther [7] | Sistematik derleme, 9 RKÇ, 344 katılımcı, 0–12 yaş | ASI'nin otizmli çocukların bireysel hedeflerine ulaşmasını desteklediğine dair güçlü kanıt. |
Neden profesyonel eğitim?
SIPT, yayıncı tarafından uygulayıcıda belirli mesleki nitelik aranan (B düzeyi) testler arasında sınıflandırılır [2]. ASI uygunluk ölçütü de değerlendirmeyi ve müdahaleyi yürüten terapistin mezuniyet sonrası en az 50 saatlik duyu bütünleme eğitimi almasını ve süpervizyon desteğini sürdürmesini öngörür [4].
Temel Kazanımlar
- SIPT değerlendirme testlerini ve uygulandığı bozukluk yönlerini açıklayabileceksiniz.
- SIPT'in 17 alt testini ve özelliklerini tanıyabileceksiniz.
- SIPT'in duyusal bozuklukları ölçme yöntemlerini ve ölçütlerini kavrayabileceksiniz.
- SIPT'in temel uygulayıcı özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
- Dokunsal, vestibüler, propriyoseptif ve görsel-işitsel sistemler, praksis ve bilateral bütünleşme gibi SIPT'in değerlendirdiği alanları ilişkilendirebileceksiniz.
- Nörogelişimsel bozuklukları SIPT bulgularına göre analiz edebileceksiniz.
- SIPT bulgularına dayanarak farklı tanılara göre terapi programı planlayabileceksiniz.
Eğitim İçeriği
SIPT'in yapısı ve ölçütleri
- SIPT değerlendirme testleri ve uygulandığı bozukluk yönleri
- SIPT'in duyusal bozuklukları ölçme yöntemleri ve ölçütleri
- Ayres'in klinik deneyimlerine dayanarak hazırladığı 17 alt testin tanıtımı
- SIPT'in temel uygulayıcı özellikleri
SIPT'in değerlendirdiği alanlar
- Dokunsal, vestibüler ve propriyoseptif sistemler
- Görsel-işitsel sistem
- Duyusal-motor bozukluklar; duyusal ve motor koordinasyon bozuklukları
- Bilateral bütünleşme
- Görsel-uzaysal organizasyon
- İnce motor beceriler
- Duyusal ayırt etme problemleri
- Praksis
Analiz ve planlama
- Nörogelişimsel bozuklukların SIPT'e göre analizi
- Farklı tanılara göre terapi programı planlama
- Süpervizyon oturumları
Kimlere Yönelik?
Eğitim, Duyu Bütünleme Terapisi Kursu 1. Modül'ü tamamlamış ve en az lisans düzeyinde eğitim almış sağlık meslek mensuplarına yöneliktir.
- Fizyoterapistler
- Ergoterapistler
- Çocuk gelişimciler
- Dil ve konuşma terapistleri
- Psikologlar ve psikolojik danışmanlar
- Odyologlar
Eğitmen Hakkında
Uzman Fizyoterapist Ümmühan Sakın Çöpkes, İstanbul Üniversitesi (Çapa) Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü'nden mezun olduktan sonra University of Southern California ve WPS'in Sensory Integration and Praxis Tests (SIPT) kapsamındaki Duyu Bütünleme 1-2-3 modüllerini tamamlamıştır. Bilim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nde “Otistik Çocuklarda Vestibüler Rehabilitasyonun Etkisi” başlıklı teziyle Duyu Bütünleme ve Otizm Uzmanı unvanını almıştır. Pediatrik rehabilitasyon alanında 18 yılı aşkın klinik deneyimi vardır. İstanbul Bilgi Üniversitesi, Bezmialem Vakıf Üniversitesi ve İstinye Üniversitesi'nde fizyoterapi, ergoterapi ve çocuk gelişimi bölümlerinde öğretim görevlisi olarak Duyu Bütünleme Terapisi, Nörogelişimsel Bozukluklar ve Normal Gelişim derslerini vermiştir. Nörogelişimsel bozukluklarda duyu bütünleme terapisinin etkisine ilişkin makaleleri ve kitap bölümleri bulunmaktadır; dört yıldır Duyu Bütünleme Uygulayıcı Terapisi Eğitimi vermektedir.
Sertifika ve Katılım Koşulları
- Ön koşul: Duyu Bütünleme Terapisi Kursu 1. Modül'ün tamamlanmış olması.
- 2. Modül, bir temel kurs ve beş modülden oluşan serinin parçasıdır; temel kursu ve beş modülü tamamlayan katılımcılara DİLGEM imzalı uygulayıcı sertifikası verilir.
- Sertifika DİLGEM tarafından düzenlenen bir eğitim belgesidir; resmi bir akreditasyon ya da uzmanlık yetki belgesi yerine geçmez. Sertifikanın işe alımda kabul edilip edilmeyeceği işverenin takdirindedir.
Sık Sorulan Sorular
SIPT puanlaması nasıl yapılır?
SIPT bilgisayar programıyla puanlanır. 17 alt testin herhangi bir birleşimi puanlanabilir; yayıncının puanlama paketi her alt test için bir kullanım hakkı düşen kredi sistemiyle çalışır ve test kitinden ayrı satılır [2].
9 yaşından büyük çocuklar SIPT ile değerlendirilebilir mi?
SIPT'in normları 4 yaş 0 ay ile 8 yaş 11 ay arasını kapsar [2]. Bu yaş aralığının dışındaki çocuklar için norm karşılaştırması yapılamaz. Geliştirilmekte olan EASI, mevcut testlerin yaş aralığını genişletmeyi hedeflemektedir [6].
SIPT ile EASI arasındaki ilişki nedir?
EASI, Ayres'in testlerine ve kavramlarına dayanan, ücretsiz ve açık erişimli olarak tasarlanan yeni bir değerlendirme aracıdır. 20 testten oluşur; testler 20 bölge için çevrilmekte ve norm verisi yaklaşık 100 ülkeden toplanmaktadır [5, 6].
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Zoom üzerinden canlı olarak yapılacaktır.
- SIPT, telif hakkı yayıncısına ait bir test bataryasıdır.
- Eğitim DİLGEM tarafından iptal edilmedikçe ya da tarihleri ertelenmedikçe ücret iadesi yapılmaz.
Kaynaklar
- Ayres, A. J. (1989). Sensory Integration and Praxis Tests. Western Psychological Services.
- Pearson Clinical UK. (t.y.). Sensory Integration and Praxis Test (SIPT) [Test tanıtım sayfası]. Erişim: 31 Ekim 2026.
- Mailloux, Z., Mulligan, S., Smith Roley, S., Blanche, E., Cermak, S., Coleman, G. G., Bodison, S., & Lane, C. J. (2011). Verification and clarification of patterns of sensory integrative dysfunction. American Journal of Occupational Therapy, 65(2), 143–151.
- Parham, L. D., Roley, S. S., May-Benson, T. A., Koomar, J., Brett-Green, B., Burke, J. P., Cohn, E. S., Mailloux, Z., Miller, L. J., & Schaaf, R. C. (2011). Development of a fidelity measure for research on the effectiveness of the Ayres Sensory Integration® intervention. American Journal of Occupational Therapy, 65(2), 133–142.
- Mailloux, Z., Parham, L. D., Smith Roley, S., Ruzzano, L., & Schaaf, R. C. (2018). Introduction to the Evaluation in Ayres Sensory Integration® (EASI). American Journal of Occupational Therapy, 72(1), 7201195030.
- Thomas Jefferson University. (2021, Nisan). A hundred countries work to improve quality of services for autism [Basın bülteni].
- Acuña, C., Gallegos-Berrios, S., Barfoot, J., Meredith, P., & Hill, J. (2025). Ayres Sensory Integration® with children ages 0 to 12: A systematic review of randomized controlled trials. American Journal of Occupational Therapy, 79(3).
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Test bulguları, çocuğun öyküsü, gözlem verileri ve günlük yaşamdaki işlevselliğiyle birlikte yorumlanır.
