Duyu Bütünleme Terapisi Kursu 5. Modül
Klinik vaka temelli süpervizyon: değerlendirme, uygulama ve sonuç analizi
5. Modül, Duyu Bütünleme Terapisi Kursu serisinin son modülüdür; Ayres'in duyu bütünleme temelleri kuramına göre aktarılır ve tamamen klinik vaka temellidir. Ayres Sensory Integration® (ASI) araştırmalarında terapistin süren süpervizyon ya da mentorluk desteği müdahalenin yapısal koşulları arasında sayılır; randomize çalışmalarda etkinin değerlendirilmesinde ise bireysel hedeflere ulaşma ölçümü öne çıkar. Eğitim, Uzman Fizyoterapist Ümmühan Sakın Çöpkes tarafından online ve canlı olarak verilecektir. Katılımcılar otizm spektrum bozukluğu, özgül öğrenme güçlüğü, serebral palsi ve DEHB vakaları üzerinden değerlendirme, terapi planlama, uygulama ve sonuç analizi yapacak; bireysel ve grup çalışmalarında farklı terapötik yaklaşımları süpervizyon desteğiyle tartışacaktır.
Vaka Temelli Süpervizyon Nedir?
Modülde her vaka, değerlendirmeden sonuçlandırmaya kadar bir bütün olarak ele alınır: değerlendirme bulguları, uygun duyu bütünleme protokolünün seçimi ve klinik uyarlaması, terapinin uygulanması ve klinik sonuçların analizi. Çalışmalar bireysel ve grup biçiminde yürütülür; grup süpervizyonlarında katılımcılar vaka tartışmalarına katılarak farklı terapistlerin bakış açılarını deneyimler.
ASI uygunluk ölçütü, terapistin mezuniyet sonrası en az 50 saatlik duyu bütünleme eğitiminin yanında süren süpervizyon ya da mentorluk desteği almasını müdahalenin yapısal öğeleri arasında tanımlar. Ölçüt ayrıca her müdahalenin yazılı bir değerlendirme raporuna dayanmasını ve hedeflerin aile ve öğretmenle birlikte belirlenmesini öngörür [1].
Klinik Sonuçların Ölçülmesi
Vaka sonuçlarının analizi, araştırmalarda kullanılan ölçütlerle benzer bir mantık izler. Randomize çalışmalarda kullanılan başlıca sonuç ölçütleri şunlardır:
| Ölçüt | Ne ölçer? | Kullanıldığı çalışmalar |
|---|---|---|
| Hedefe Ulaşma Ölçeklemesi (GAS) | Aileyle birlikte belirlenen bireysel hedeflere ulaşma düzeyi | Pfeiffer vd., 2011; Schaaf vd., 2014; Omairi vd., 2022 [2–4] |
| Pediatrik Özürlülük Değerlendirme Envanteri (PEDI) | Öz bakım ve sosyal işlev | Omairi vd., 2022 [4] |
| Sosyal Duyarlılık Ölçeği (SRS) | Sosyal yanıt verme ve otistik davranışlar | Pfeiffer vd., 2011 [2] |
| Anormal Davranış Kontrol Listesi (ABC) | İrritabilite ve ajitasyon dahil davranış sorunları | Randell vd., 2022 [5] |
Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) de terapinin başında günlük işlevle ilgili somut hedeflerin belirlenmesini, davranış günlükleri ya da terapi öncesi ve sonrası derecelendirme ölçekleri gibi izlem araçlarının kullanılmasını ve belirli bir süre sonunda hedeflerin gözden geçirilmesini önerir [6].
Bilimsel Dayanak
Uygulamanın yapısını ve klinik sonuçların nasıl ölçüldüğünü gösteren başlıca çalışmalar:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Parham vd., 2011, Am J Occup Ther [1] | Uygunluk ölçütü geliştirme çalışması | Süreç bölümünün toplam puanı için güvenirlik yüksekti (ICC = 0,99); ölçüt ASI eğitimi almış değerlendiricilerce puanlandığında güvenilir ve geçerli bulundu. |
| Pfeiffer vd., 2011, Am J Occup Ther [2] | Pilot RKÇ, 37 otizmli çocuk, 6–12 yaş, duyu bütünleme ve ince motor grubu | İki grupta da GAS puanları arttı, artış duyu bütünleme grubunda daha fazlaydı; otistik davranışlarda anlamlı azalma yalnızca bu grupta görüldü. |
| Schaaf vd., 2014, J Autism Dev Disord [3] | RKÇ, 32 otizmli çocuk, 4–8 yaş, ASI ve olağan bakım | ASI grubunun GAS puanları anlamlı olarak daha yüksekti (p = 0,003, d = 1,2). Öz bakımda (d = 0,9) ve sosyalleşmede (d = 0,7) bakım veren yardımına daha az gereksinim duyuldu. |
| Omairi vd., 2022, Am J Occup Ther [4] | RKÇ, Brezilya, 17 otizmli çocuk, 5–8 yaş | ASI grubu öz bakım (p = 0,046), sosyal işlev (p = 0,036) ve hedeflere ulaşma (p < 0,001) puanlarında kontrol grubundan daha yüksek puan aldı. |
| Randell vd., 2022, Health Technol Assess (SenITA) [5] | RKÇ, 138 otizmli çocuk, el kitabına dayalı duyu bütünleme terapisi ve olağan bakım | Bakım verenin değerlendirdiği hedef performansı seanslar boyunca arttı. |
| Acuña vd., 2025, Am J Occup Ther [7] | Sistematik derleme, 9 RKÇ, 344 katılımcı, 0–12 yaş | Otizmli çocukların bireysel hedeflerine ulaşmasında güçlü kanıt. |
Temel Kazanımlar
- Gerçek vaka örnekleri üzerinden duyu bütünleme terapisi süreçlerini değerlendirebileceksiniz.
- Klinik sonuçları analiz ederek terapötik yaklaşımların etkinliğini izleyebileceksiniz.
- Otizm, özgül öğrenme güçlüğü, serebral palsi ve DEHB vakalarında terapiyi planlayabilecek, uygulayabilecek ve sonlandırabileceksiniz.
- Farklı vakalar için uygun duyu bütünleme protokollerini seçebilecek ve klinik uyarlama yapabileceksiniz.
- Grup süpervizyonlarında vaka tartışmalarına katılarak farklı terapist bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
- Teorik bilgiyi klinik uygulamaya aktararak vaka temelli düşünme becerinizi geliştirebileceksiniz.
Eğitim İçeriği
Klinik vaka analizleri
- Otizm spektrum bozukluğu vakalarında duyu bütünleme terapisi uygulamaları ve klinik sonuçların değerlendirilmesi
- Özgül öğrenme güçlüğü vakalarında terapi süreçleri ve sonuçlarının incelenmesi
- Serebral palsi vakalarında terapi uygulamaları ve klinik sonuçların gözlemlenmesi
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu vakalarında terapi süreçleri ve sonuçlarının analizi
Süpervizyon
- Vaka çeşitliliğine göre genişletilebilen klinik uygulamaların süpervizyon desteğiyle ayrıntılı olarak ele alınması
- Bireysel ve grup çalışmalarında farklı terapötik yaklaşımların tartışılması
Kimlere Yönelik?
Eğitim, Duyu Bütünleme Terapisi Kursu'nun ilk dört modülünü tamamlamış ve en az lisans düzeyinde eğitim almış sağlık meslek mensuplarına yöneliktir.
- Fizyoterapistler
- Ergoterapistler
- Dil ve konuşma terapistleri
- Psikologlar ve psikolojik danışmanlar
- Odyologlar
Eğitmen Hakkında
Uzman Fizyoterapist Ümmühan Sakın Çöpkes, İstanbul Üniversitesi (Çapa) Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü'nden mezun olduktan sonra University of Southern California ve WPS'in Sensory Integration and Praxis Tests (SIPT) kapsamındaki Duyu Bütünleme 1-2-3 modüllerini tamamlamıştır. Bilim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nde “Otistik Çocuklarda Vestibüler Rehabilitasyonun Etkisi” başlıklı teziyle Duyu Bütünleme ve Otizm Uzmanı unvanını almıştır. Pediatrik rehabilitasyon alanında 18 yılı aşkın klinik deneyimi vardır. İstanbul Bilgi Üniversitesi, Bezmialem Vakıf Üniversitesi ve İstinye Üniversitesi'nde fizyoterapi, ergoterapi ve çocuk gelişimi bölümlerinde öğretim görevlisi olarak Duyu Bütünleme Terapisi, Nörogelişimsel Bozukluklar ve Normal Gelişim derslerini vermiştir. Nörogelişimsel bozukluklarda duyu bütünleme terapisinin etkisine ilişkin makaleleri ve kitap bölümleri bulunmaktadır; dört yıldır Duyu Bütünleme Uygulayıcı Terapisi Eğitimi vermektedir.
Sertifika ve Katılım Koşulları
- Ön koşul: Duyu Bütünleme Terapisi Kursu'nun ilk dört modülünün tamamlanmış olması.
- 5. Modül serinin son modülüdür; temel kursu ve beş modülü tamamlayan katılımcılara DİLGEM imzalı uygulayıcı sertifikası verilir.
- Sertifika DİLGEM tarafından düzenlenen bir eğitim belgesidir; resmi bir akreditasyon ya da uzmanlık yetki belgesi yerine geçmez. Sertifikanın işe alımda kabul edilip edilmeyeceği işverenin takdirindedir.
Sık Sorulan Sorular
Hedefe Ulaşma Ölçeklemesi hangi ölçümlerle birlikte kullanılır?
GAS, bireysel ve işlevsel hedefleri ölçmeye uygundur. Araştırmalarda GAS; PEDI gibi standart işlevsellik ölçümleri ve ABC gibi davranış ölçümleriyle birlikte kullanılmıştır [4, 5].
Bir seansın ASI ilkelerine uygunluğu süpervizyonda nasıl değerlendirilebilir?
Uygunluk ölçütünün süreç bölümü, seansın video kaydı üzerinden fiziksel güvenlik, duyusal fırsatlar, uygun uyarılmışlık düzeyi, tam kıvamında zorluk, etkinlik seçiminde işbirliği ve terapötik ittifak gibi on öğeye göre puanlanır. Bu bölüm ASI eğitimi almış değerlendiricilerce puanlandığında güvenilir bulunmuştur [1].
Terapinin sonlandırılmasına hangi verilerle karar verilir?
AAP, terapinin başında günlük işlevle ilgili hedeflerin belirlenmesini ve belirli bir süre sonunda bu hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığının gözden geçirilmesini önerir; ergoterapinin sınırlı bir kaynak olduğunu hatırlatarak önceliklerin, duyusal güçlüklerin çocuğun günlük işlevselliğini ne ölçüde etkilediğine göre belirlenmesini tavsiye eder [6].
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Zoom üzerinden canlı olarak yapılacaktır.
- Eğitim DİLGEM tarafından iptal edilmedikçe ya da tarihleri ertelenmedikçe ücret iadesi yapılmaz.
Kaynaklar
- Parham, L. D., Roley, S. S., May-Benson, T. A., Koomar, J., Brett-Green, B., Burke, J. P., Cohn, E. S., Mailloux, Z., Miller, L. J., & Schaaf, R. C. (2011). Development of a fidelity measure for research on the effectiveness of the Ayres Sensory Integration® intervention. American Journal of Occupational Therapy, 65(2), 133–142.
- Pfeiffer, B. A., Koenig, K., Kinnealey, M., Sheppard, M., & Henderson, L. (2011). Effectiveness of sensory integration interventions in children with autism spectrum disorders: A pilot study. American Journal of Occupational Therapy, 65(1), 76–85.
- Schaaf, R. C., Benevides, T., Mailloux, Z., Faller, P., Hunt, J., van Hooydonk, E., Freeman, R., Leiby, B., Sendecki, J., & Kelly, D. (2014). An intervention for sensory difficulties in children with autism: A randomized trial. Journal of Autism and Developmental Disorders, 44(7), 1493–1506.
- Omairi, C., Mailloux, Z., Antoniuk, S. A., & Schaaf, R. (2022). Occupational therapy using Ayres Sensory Integration®: A randomized controlled trial in Brazil. American Journal of Occupational Therapy, 76(4), 7604205160.
- Randell, E., Wright, M., Milosevic, S., Gillespie, D., Brookes-Howell, L., Busse-Morris, M., Hastings, R., Maboshe, W., Williams-Thomas, R., Mills, L., Romeo, R., Yaziji, N., McKigney, A. M., Ahuja, A., Warren, G., Glarou, E., Delport, S., & McNamara, R. (2022). Sensory integration therapy for children with autism and sensory processing difficulties: The SenITA RCT. Health Technology Assessment, 26(29).
- American Academy of Pediatrics, Section on Complementary and Integrative Medicine & Council on Children with Disabilities. (2012). Sensory integration therapies for children with developmental and behavioral disorders. Pediatrics, 129(6), 1186–1189.
- Acuña, C., Gallegos-Berrios, S., Barfoot, J., Meredith, P., & Hill, J. (2025). Ayres Sensory Integration® with children ages 0 to 12: A systematic review of randomized controlled trials. American Journal of Occupational Therapy, 79(3).
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Duyu bütünleme terapisinin belirli bir çocuk için uygunluğu kapsamlı bir değerlendirmeyle belirlenir ve terapinin etkisi ölçülebilir hedefler üzerinden izlenir.
