Duyu Bütünleme Terapisi Kursu 3. Modül
Duyu bütünleme terapisinin ilkeleri, materyalleri, terapi yaklaşımları ve programın bireye göre düzenlenmesi
3. Modül, duyu bütünleme terapisinin uygulamasına odaklanır ve Ayres'in duyu bütünleme temelleri kuramına göre aktarılır. Ayres Sensory Integration® (ASI) müdahalesinin terapötik ilkeleri, araştırmalarda kullanılan uygunluk ölçütüyle tanımlanmıştır; bu ölçüte bağlı randomize kontrollü çalışmalar otizmli çocuklarda bireysel hedeflere ulaşmada olumlu sonuçlar bildirmektedir. Eğitim, Uzman Fizyoterapist Ümmühan Sakın Çöpkes tarafından online ve canlı olarak verilecektir. Katılımcılar terapinin temel ilkeleri, terapide kullanılan materyaller ve kullanım biçimleri, terapi yaklaşımları ve türleri, programın bireysel ihtiyaçlara göre düzenlenmesi ve Ayres'in terapi protokolü üzerinde vaka örnekleri ve video sunumlarıyla çalışacaktır.
Duyu Bütünleme Terapisinin İlkeleri
Araştırmalarda bir müdahalenin ASI sayılabilmesi için Ayres Sensory Integration® Uygunluk Ölçütü (Fidelity Measure) kullanılır. Ölçütün süreç bölümü, terapistin seans içinde gözetmesi gereken on terapötik öğeyi tanımlar [1]:
| Süreç öğesi | Terapistin yaptığı |
|---|---|
| 1. Fiziksel güvenlik | Çocuğun fiziksel güvenliğini sağlar. |
| 2. Duyusal fırsatlar | Çocuğa duyusal deneyim fırsatları sunar. |
| 3. Uyarılmışlık düzeyi | Çocuğun uygun uyarılmışlık düzeyine ulaşmasına ve bu düzeyi korumasına yardım eder. |
| 4. Postüral, okülomotor, oral ya da bilateral motor kontrol | Bu alanlarda kontrolü zorlayan etkinlikler sunar. |
| 5. Praksis ve davranışın organizasyonu | Motor planlamayı ve davranışın organizasyonunu zorlayan etkinlikler sunar. |
| 6. Etkinlik seçiminde işbirliği | Etkinlikleri çocukla birlikte seçer. |
| 7. Tam kıvamında zorluk | Etkinliği çocuğun o anki düzeyine uygun zorluğa ayarlar. |
| 8. Başarı | Etkinliklerin başarıyla sonuçlanmasını sağlar. |
| 9. İçsel oyun motivasyonu | Çocuğun oynamaya yönelik içsel motivasyonunu destekler. |
| 10. Terapötik ittifak | Çocukla terapötik bir ilişki kurar. |
Otizmde kanıta dayalı uygulamaları inceleyen ulusal tarama (NCAEP), ASI'yi eğitim almış terapistlerin klinik ortamda bire bir yürüttüğü bir müdahale olarak tanımlar. Fırçalama protokolleri, ağırlıklı yelek ve battaniyeler, sıkıştırma makineleri, duyu diyetleri, duyu odaları ve işitsel bütünleme eğitimi gibi uygulamalar bu tanımın dışında kalır [2].
Terapi Ortamı, Materyaller ve Program
Uygunluk ölçütünün yapısal bölümü terapi ortamını ve ekipmanı da tanımlar: yeterli ve esnek düzenlenebilen bir alan, asılı ekipman için tavan kancaları, dönme sağlayan araçlar, minderler, ayarlanabilir ve çeşitli ekipman ile düzenli güvenlik denetimi. Hedefler aile ve öğretmenle birlikte belirlenir ve aile ile öğretmene eğitim verilir [1].
Randomize çalışmalarda uygulanan program yoğunluğu şöyledir: altı haftada 45 dakikalık 18 seans [3], toplam 30 seans [4], on hafta boyunca haftada üç kez 60 dakikalık seanslar [5] ve 26 hafta süren el kitabına dayalı program [6]. Bu çalışmalarda birincil sonuç ölçütü çoğunlukla aileyle birlikte belirlenen hedeflerin Hedefe Ulaşma Ölçeklemesi (Goal Attainment Scaling, GAS) ile puanlanmasıdır [3–5].
Bilimsel Dayanak
ASI uygunluk ölçütüne bağlı ya da el kitabına dayalı duyu bütünleme müdahalesini sınayan başlıca çalışmalar:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Parham vd., 2011, Am J Occup Ther [1] | Uygunluk ölçütü geliştirme çalışması, video kayıtları ve uzman görüşü | Süreç bölümünün toplam puanı için güvenirlik yüksekti (ICC = 0,99; Cronbach alfa = 0,99). Toplam puan ASI'yi dört farklı müdahaleden ayırt etti. |
| Pfeiffer vd., 2011, Am J Occup Ther [3] | Pilot RKÇ, 37 otizmli çocuk, 6–12 yaş, duyu bütünleme ve ince motor grubu | İki grupta da GAS puanları arttı, artış duyu bütünleme grubunda daha fazlaydı; otistik davranışlarda anlamlı azalma yalnızca bu grupta görüldü. |
| Schaaf vd., 2014, J Autism Dev Disord [4] | RKÇ, 32 otizmli çocuk, 4–8 yaş, el kitabına dayalı ASI ve olağan bakım | ASI grubunun GAS puanları anlamlı olarak daha yüksekti (p = 0,003, d = 1,2). Öz bakımda (d = 0,9) ve sosyalleşmede (d = 0,7) bakım veren yardımına daha az gereksinim duyuldu. |
| Omairi vd., 2022, Am J Occup Ther [5] | RKÇ, Brezilya, 17 otizmli çocuk, 5–8 yaş | ASI grubu öz bakım (p = 0,046), sosyal işlev (p = 0,036) ve hedeflere ulaşma (p < 0,001) puanlarında kontrol grubundan daha yüksek puan aldı. |
| Acuña vd., 2025, Am J Occup Ther [7] | Sistematik derleme, uygunluk ölçütüyle uygulanan 9 RKÇ, 344 katılımcı | Otizmli çocukların bireysel hedeflerine ulaşmasında güçlü kanıt. |
Neden profesyonel eğitim?
Uygunluk ölçütü, terapistin mezuniyet sonrası en az 50 saatlik duyu bütünleme eğitimi almasını ve süpervizyon ya da mentorluk desteğini sürdürmesini yapısal koşul olarak tanımlar. Ölçütün süreç bölümü, ASI eğitimi almış değerlendiriciler tarafından puanlandığında güvenilir ve geçerli bulunmuştur [1].
Temel Kazanımlar
- Duyu bütünleme terapisinin temel ilkelerini açıklayabileceksiniz.
- Terapide kullanılan materyalleri tanıyabilecek, hangi durumda nasıl kullanılacaklarına karar verebileceksiniz.
- Duyu bütünleme bozukluklarına yönelik farklı terapi yaklaşımlarını uygulayabileceksiniz.
- Duyu bütünleme terapisi türlerini ayırt edebileceksiniz.
- Terapi programını bireysel ihtiyaçlara göre düzenleyebileceksiniz.
- Ayres'in terapi protokolünü analiz edebileceksiniz.
- Gerçek vaka örnekleri ve video sunumları üzerinden farklı duyusal bakış açılarını yorumlayabileceksiniz.
Eğitim İçeriği
Terapinin ilkeleri ve araçları
- Duyu bütünleme terapisi nedir?
- Duyu bütünleme terapisinde kullanılan materyaller ve uygulama biçimleri
- Duyu bütünleme bozukluklarında kullanılan terapi yaklaşımları
- Duyu bütünleme terapisi türleri
Programın düzenlenmesi
- Duyu bütünleme terapi programlarının düzenlenme yöntemleri
- Programın bireysel ihtiyaçlara göre uyarlanması
- Ayres'in duyu bütünleme terapi protokolü ve profilaksi yöntemlerinin analizi
Vaka çalışmaları
- Duyu bütünleme terapisi vaka örnekleri ve video sunumları
- Klinik pratikte örnek vaka analizleri ve farklı duyusal bakış açılarıyla görsel sunumlar
Kimlere Yönelik?
Eğitim, Duyu Bütünleme Terapisi Kursu 1. ve 2. Modül'ü tamamlamış ve en az lisans düzeyinde eğitim almış sağlık meslek mensuplarına yöneliktir.
- Fizyoterapistler
- Ergoterapistler
- Çocuk gelişimciler
- Dil ve konuşma terapistleri
- Psikologlar ve psikolojik danışmanlar
- Odyologlar
Eğitmen Hakkında
Uzman Fizyoterapist Ümmühan Sakın Çöpkes, İstanbul Üniversitesi (Çapa) Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü'nden mezun olduktan sonra University of Southern California ve WPS'in Sensory Integration and Praxis Tests (SIPT) kapsamındaki Duyu Bütünleme 1-2-3 modüllerini tamamlamıştır. Bilim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nde “Otistik Çocuklarda Vestibüler Rehabilitasyonun Etkisi” başlıklı teziyle Duyu Bütünleme ve Otizm Uzmanı unvanını almıştır. Pediatrik rehabilitasyon alanında 18 yılı aşkın klinik deneyimi vardır. İstanbul Bilgi Üniversitesi, Bezmialem Vakıf Üniversitesi ve İstinye Üniversitesi'nde fizyoterapi, ergoterapi ve çocuk gelişimi bölümlerinde öğretim görevlisi olarak Duyu Bütünleme Terapisi, Nörogelişimsel Bozukluklar ve Normal Gelişim derslerini vermiştir. Nörogelişimsel bozukluklarda duyu bütünleme terapisinin etkisine ilişkin makaleleri ve kitap bölümleri bulunmaktadır; dört yıldır Duyu Bütünleme Uygulayıcı Terapisi Eğitimi vermektedir.
Sertifika ve Katılım Koşulları
- Ön koşul: Duyu Bütünleme Terapisi Kursu 1. ve 2. Modül'ün tamamlanmış olması.
- 3. Modül, bir temel kurs ve beş modülden oluşan serinin parçasıdır; temel kursu ve beş modülü tamamlayan katılımcılara DİLGEM imzalı uygulayıcı sertifikası verilir.
- Sertifika DİLGEM tarafından düzenlenen bir eğitim belgesidir; resmi bir akreditasyon ya da uzmanlık yetki belgesi yerine geçmez. Sertifikanın işe alımda kabul edilip edilmeyeceği işverenin takdirindedir.
Sık Sorulan Sorular
Bir terapi seansının ASI'ye uygunluğu nasıl belgelenir?
Araştırmalarda seanslar video ile kaydedilir ve uygunluk ölçütünün süreç bölümüne göre ASI eğitimi almış değerlendiriciler tarafından puanlanır. Ölçütün yapısal bölümü ise terapistin eğitimini, değerlendirme raporunu, terapi ortamını ve aileyle iletişimi kayıt altına alır [1].
Duyu bütünleme terapisi okulda ya da sınıf ortamında uygulanabilir mi?
NCAEP, ASI'nin şu an için sınıf uygulamasına uygun olmadığını ve öğretmenlerin yöntemi tek başlarına uygulamasının beklenmediğini belirtir [2].
Terapinin etkisi hangi ölçütlerle izlenmelidir?
AAP, terapinin başında günlük işlevle ilgili somut hedeflerin belirlenmesini, davranış günlükleri ya da terapi öncesi ve sonrası derecelendirme ölçekleri gibi izlem araçlarının kullanılmasını ve belirli bir süre sonunda hedeflerin gözden geçirilmesini önerir [8].
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Zoom üzerinden canlı olarak yapılacaktır.
- Kurs öncesinde PDF formatında kurs ajandası katılımcılarla paylaşılacaktır.
- Eğitim DİLGEM tarafından iptal edilmedikçe ya da tarihleri ertelenmedikçe ücret iadesi yapılmaz.
Kaynaklar
- Parham, L. D., Roley, S. S., May-Benson, T. A., Koomar, J., Brett-Green, B., Burke, J. P., Cohn, E. S., Mailloux, Z., Miller, L. J., & Schaaf, R. C. (2011). Development of a fidelity measure for research on the effectiveness of the Ayres Sensory Integration® intervention. American Journal of Occupational Therapy, 65(2), 133–142.
- Nowell, S. W., Szendrey, S., Steinbrenner, J. R., Hume, K., & Odom, S. L. (2020). Sensory integration: A companion to the NCAEP report. National Clearinghouse on Autism Evidence and Practice, FPG Child Development Institute, The University of North Carolina at Chapel Hill.
- Pfeiffer, B. A., Koenig, K., Kinnealey, M., Sheppard, M., & Henderson, L. (2011). Effectiveness of sensory integration interventions in children with autism spectrum disorders: A pilot study. American Journal of Occupational Therapy, 65(1), 76–85.
- Schaaf, R. C., Benevides, T., Mailloux, Z., Faller, P., Hunt, J., van Hooydonk, E., Freeman, R., Leiby, B., Sendecki, J., & Kelly, D. (2014). An intervention for sensory difficulties in children with autism: A randomized trial. Journal of Autism and Developmental Disorders, 44(7), 1493–1506.
- Omairi, C., Mailloux, Z., Antoniuk, S. A., & Schaaf, R. (2022). Occupational therapy using Ayres Sensory Integration®: A randomized controlled trial in Brazil. American Journal of Occupational Therapy, 76(4), 7604205160.
- Randell, E., Wright, M., Milosevic, S., Gillespie, D., Brookes-Howell, L., Busse-Morris, M., Hastings, R., Maboshe, W., Williams-Thomas, R., Mills, L., Romeo, R., Yaziji, N., McKigney, A. M., Ahuja, A., Warren, G., Glarou, E., Delport, S., & McNamara, R. (2022). Sensory integration therapy for children with autism and sensory processing difficulties: The SenITA RCT. Health Technology Assessment, 26(29).
- Acuña, C., Gallegos-Berrios, S., Barfoot, J., Meredith, P., & Hill, J. (2025). Ayres Sensory Integration® with children ages 0 to 12: A systematic review of randomized controlled trials. American Journal of Occupational Therapy, 79(3).
- American Academy of Pediatrics, Section on Complementary and Integrative Medicine & Council on Children with Disabilities. (2012). Sensory integration therapies for children with developmental and behavioral disorders. Pediatrics, 129(6), 1186–1189.
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Duyu bütünleme terapisinin belirli bir çocuk için uygunluğu kapsamlı bir değerlendirmeyle belirlenir ve terapinin etkisi ölçülebilir hedefler üzerinden izlenir.
