Duyu Bütünleme Terapisi Kursu 4. Modül
Otizm spektrum bozukluğu, özgül öğrenme güçlüğü, serebral palsi ve DEHB'de duyu bütünleme uygulama teknikleri
4. Modül, Ayres'in duyu bütünleme temelleri kuramına göre aktarılır ve nörogelişimsel bozukluklara özel duyu bütünleme protokollerini, profilaksi yaklaşımlarını ve duyu bütünleme motor terapisini dört tanı grubu üzerinden ele alır. Ayres Sensory Integration® (ASI) müdahalesi otizmli çocuklarda randomize kontrollü çalışmalarla incelenmiştir. Eğitim, Uzman Fizyoterapist Ümmühan Sakın Çöpkes tarafından online ve canlı olarak verilecektir. Katılımcılar her tanı grubunun tanımı, rehabilitasyon amacı, duyu bütünleme protokolleri ve klinik farklılıkları üzerinde çalışacak; kendi vakalarının videolarını da eğitime getirebilecektir.
Tanı Gruplarına Göre Duyu Bütünleme
Otizm spektrum bozukluğunda ASI, uygunluk ölçütüne bağlı randomize kontrollü çalışmalar ve sistematik derlemelerle incelenmiştir; 0–12 yaş çocuklardaki randomize çalışmaları birleştiren sistematik derleme, otizmli çocukların bireysel hedeflerine ulaşmasında güçlü kanıt bildirir [1]. Otizmde kanıta dayalı uygulamaları inceleyen ulusal taramada (NCAEP) ASI kanıta dayalı uygulama olarak yer alır [2].
ASI uygunluk ölçütü, müdahalenin çocuğun bireysel değerlendirme raporuna dayanmasını ve seans içinde etkinliğin çocuğun o anki düzeyine göre ayarlanmasını öngörür [3]. Tanıya özgü protokoller bu nedenle çocuğun değerlendirme bulgularıyla birlikte kullanılır.
Modülün Yapısı
Modül dört bölümden oluşur. Her bölümde ilgili tanı grubunun tanımı, rehabilitasyon amacı, o gruba yönelik duyu bütünleme protokolleri ve grupta görülen farklı bozukluklara yönelik profilaksi yaklaşımları ile duyu bütünleme motor terapisi sırasıyla ele alınır. Teorik bilgi süpervizyon desteğiyle klinik uygulamaya aktarılır; katılımcılar kendi vakalarının video kayıtlarını kurs öncesinde göndererek vakalarıyla katılabilir.
Bilimsel Dayanak
Modülün tanı gruplarıyla ilgili başlıca çalışmalar ve derlemeler:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Schaaf vd., 2014, J Autism Dev Disord [4] | RKÇ, 32 otizmli çocuk, 4–8 yaş, ASI ve olağan bakım | ASI grubunun GAS puanları anlamlı olarak daha yüksekti (p = 0,003, d = 1,2). Öz bakımda (d = 0,9) ve sosyalleşmede (d = 0,7) bakım veren yardımına daha az gereksinim duyuldu. |
| Omairi vd., 2022, Am J Occup Ther [5] | RKÇ, Brezilya, 17 otizmli çocuk, 5–8 yaş | ASI grubu öz bakım (p = 0,046), sosyal işlev (p = 0,036) ve hedeflere ulaşma (p < 0,001) puanlarında kontrol grubundan daha yüksek puan aldı. |
| Weitlauf vd., 2017, Pediatrics [6] | Sistematik derleme, otizmde 24 çalışma, 4'ü duyu bütünleme temelli | Duyusal ve motor ölçümlerde iyileşme. |
| Acuña vd., 2025, Am J Occup Ther [1] | Sistematik derleme, 9 RKÇ, 344 katılımcı, 0–12 yaş | Otizmli çocukların bireysel hedeflerine ulaşmasında güçlü kanıt. |
Temel Kazanımlar
- Nörogelişimsel bozukluklara özel hazırlanmış duyu bütünleme protokollerini tanıyabilecek ve uygulayabileceksiniz.
- Profilaksi yaklaşımlarını farklı bozukluklarda kullanabileceksiniz.
- Otizm spektrum bozukluğu, özgül öğrenme güçlüğü, serebral palsi ve DEHB için kullanılan duyu bütünleme tekniklerini açıklayabileceksiniz.
- Bu bozuklukların tanımını, rehabilitasyon amaçlarını ve uygulanacak protokolleri ilişkilendirebileceksiniz.
- Her bozukluğa özgü klinik farklılıkları ayırt ederek uygun motor terapi ve duyu bütünleme uygulamalarını planlayabileceksiniz.
- Teorik bilgiyi süpervizyon desteğiyle klinik uygulamaya aktarabileceksiniz.
Eğitim İçeriği
1. Bölüm – Otizm Spektrum Bozukluğunda Duyu Bütünleme Uygulama Teknikleri
- Otizm spektrum bozukluğu nedir?
- Otizm spektrum bozukluğu ve rehabilitasyon amacı
- Otizm spektrum bozukluğu için duyu bütünleme protokolleri
- Farklı bozukluklara profilaksi yaklaşımları ve duyu bütünleme motor terapi
2. Bölüm – Özgül Öğrenme Güçlüğünde Duyu Bütünleme Uygulama Teknikleri
- Özgül öğrenme güçlüğü nedir?
- Özgül öğrenme güçlüğü ve rehabilitasyon amacı
- Özgül öğrenme güçlüğü için duyu bütünleme protokolleri
- Özgül öğrenme güçlüğünde görülen farklı bozukluklara profilaksi yaklaşımları ve duyu bütünleme motor terapi
3. Bölüm – Serebral Palside Duyu Bütünleme Uygulama Teknikleri
- Serebral palsi nedir?
- Serebral palsi ve rehabilitasyon amacı
- Serebral palsi için duyu bütünleme protokolleri
- Farklı bozukluklara profilaksi yaklaşımları ve duyu bütünleme motor terapi
4. Bölüm – Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğunda Duyu Bütünleme Uygulama Teknikleri
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu nedir?
- DEHB ve rehabilitasyon amacı
- DEHB için duyu bütünleme protokolleri
- Farklı bozukluklara profilaksi yaklaşımları ve duyu bütünleme motor terapi
Kimlere Yönelik?
Eğitim, Duyu Bütünleme Terapisi Kursu'nun ilk üç modülünü tamamlamış ve en az lisans düzeyinde eğitim almış sağlık meslek mensuplarına yöneliktir.
- Fizyoterapistler
- Ergoterapistler
- Çocuk gelişimciler
- Dil ve konuşma terapistleri
- Psikologlar ve psikolojik danışmanlar
- Odyologlar
Eğitmen Hakkında
Uzman Fizyoterapist Ümmühan Sakın Çöpkes, İstanbul Üniversitesi (Çapa) Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü'nden mezun olduktan sonra University of Southern California ve WPS'in Sensory Integration and Praxis Tests (SIPT) kapsamındaki Duyu Bütünleme 1-2-3 modüllerini tamamlamıştır. Bilim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nde “Otistik Çocuklarda Vestibüler Rehabilitasyonun Etkisi” başlıklı teziyle Duyu Bütünleme ve Otizm Uzmanı unvanını almıştır. Pediatrik rehabilitasyon alanında 18 yılı aşkın klinik deneyimi vardır. İstanbul Bilgi Üniversitesi, Bezmialem Vakıf Üniversitesi ve İstinye Üniversitesi'nde fizyoterapi, ergoterapi ve çocuk gelişimi bölümlerinde öğretim görevlisi olarak Duyu Bütünleme Terapisi, Nörogelişimsel Bozukluklar ve Normal Gelişim derslerini vermiştir. Nörogelişimsel bozukluklarda duyu bütünleme terapisinin etkisine ilişkin makaleleri ve kitap bölümleri bulunmaktadır; dört yıldır Duyu Bütünleme Uygulayıcı Terapisi Eğitimi vermektedir.
Sertifika ve Katılım Koşulları
- Ön koşul: Duyu Bütünleme Terapisi Kursu'nun ilk üç modülünün tamamlanmış olması.
- 4. Modül, bir temel kurs ve beş modülden oluşan serinin parçasıdır; temel kursu ve beş modülü tamamlayan katılımcılara DİLGEM imzalı uygulayıcı sertifikası verilir.
- Sertifika DİLGEM tarafından düzenlenen bir eğitim belgesidir; resmi bir akreditasyon ya da uzmanlık yetki belgesi yerine geçmez. Sertifikanın işe alımda kabul edilip edilmeyeceği işverenin takdirindedir.
Sık Sorulan Sorular
DEHB'li bir çocukta duyusal belirtiler duyu bütünleme terapisi için yeterli gerekçe midir?
AAP, duyusal belirtileri olan çocukların DEHB, otizm spektrum bozukluğu, gelişimsel koordinasyon bozukluğu ve kaygı bozuklukları açısından kapsamlı biçimde değerlendirilmesini önerir. Duyu temelli terapi kullanılacaksa günlük işlevle ilgili somut hedefler belirlenmeli ve etkisi belirli bir süre sonunda gözden geçirilmelidir [7].
Otizmde ASI'nin hangi sonuçlarda etkili olduğu gösterilmiştir?
Randomize çalışmalarda en tutarlı bulgu bireysel hedeflere ulaşmadadır; öz bakımda bakım veren yardımının azalması ve sosyal işlevde iyileşme de bildirilmiştir [4, 5].
Ağırlıklı yelek, fırçalama ya da duyu diyeti gibi uygulamalar ASI kapsamında mıdır?
NCAEP, ASI'yi eğitim almış terapistlerin klinik ortamda bire bir yürüttüğü bir müdahale olarak tanımlar ve fırçalama protokolleri, ağırlıklı yelek ve battaniyeler, duyu diyetleri ve duyu odaları gibi uygulamaları bu tanımın dışında tutar [2].
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Zoom üzerinden canlı olarak yapılacaktır.
- Eğitim DİLGEM tarafından iptal edilmedikçe ya da tarihleri ertelenmedikçe ücret iadesi yapılmaz.
Kaynaklar
- Acuña, C., Gallegos-Berrios, S., Barfoot, J., Meredith, P., & Hill, J. (2025). Ayres Sensory Integration® with children ages 0 to 12: A systematic review of randomized controlled trials. American Journal of Occupational Therapy, 79(3).
- Nowell, S. W., Szendrey, S., Steinbrenner, J. R., Hume, K., & Odom, S. L. (2020). Sensory integration: A companion to the NCAEP report. National Clearinghouse on Autism Evidence and Practice, FPG Child Development Institute, The University of North Carolina at Chapel Hill.
- Parham, L. D., Roley, S. S., May-Benson, T. A., Koomar, J., Brett-Green, B., Burke, J. P., Cohn, E. S., Mailloux, Z., Miller, L. J., & Schaaf, R. C. (2011). Development of a fidelity measure for research on the effectiveness of the Ayres Sensory Integration® intervention. American Journal of Occupational Therapy, 65(2), 133–142.
- Schaaf, R. C., Benevides, T., Mailloux, Z., Faller, P., Hunt, J., van Hooydonk, E., Freeman, R., Leiby, B., Sendecki, J., & Kelly, D. (2014). An intervention for sensory difficulties in children with autism: A randomized trial. Journal of Autism and Developmental Disorders, 44(7), 1493–1506.
- Omairi, C., Mailloux, Z., Antoniuk, S. A., & Schaaf, R. (2022). Occupational therapy using Ayres Sensory Integration®: A randomized controlled trial in Brazil. American Journal of Occupational Therapy, 76(4), 7604205160.
- Weitlauf, A. S., Sathe, N., McPheeters, M. L., & Warren, Z. E. (2017). Interventions targeting sensory challenges in autism spectrum disorder: A systematic review. Pediatrics, 139(6), e20170347.
- American Academy of Pediatrics, Section on Complementary and Integrative Medicine & Council on Children with Disabilities. (2012). Sensory integration therapies for children with developmental and behavioral disorders. Pediatrics, 129(6), 1186–1189.
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Duyu bütünleme terapisinin belirli bir çocuk için uygunluğu kapsamlı bir değerlendirmeyle belirlenir ve terapinin etkisi ölçülebilir hedefler üzerinden izlenir.
