Kekeleyen Okul Çağı Çocukları için Terapi
Okul çağında kekemeliğin görünümü, çocuğa özgü kaygılar ve uzmanların yürüttüğü terapi seanslarından örnekler
Okul çağında kekeleyen çocukların çoğu kekemeliğinin farkındadır; konuşmaya yönelik olumsuz tutumlar gelişmeye başlar ve alay deneyimleri sıklaşır [1, 3]. Bu video, Stuttering Foundation'ın Therapy in Action: The School-Age Child Who Stutters programıdır; Barry Guitar'ın da aralarında bulunduğu bir uzman grubu tarafından hazırlanmıştır [5]. Videoda okul çağında kekemeliğin nasıl göründüğü ve duyulduğu, bu yaş grubuna özgü kaygılar ve farklı uzmanların okul çağı çocuklarla yürüttüğü terapi seanslarından kesitler yer alır.
Okul Çağında Kekemelik
Okul çağındaki çocuklarda kekemeliğin değerlendirilmesi üç alanı birlikte kapsar: konuşmadaki kekemelik davranışları, çocuğun kekemeliğinin farkında olup olmadığı ve konuşmaya yönelik tutumları. 5–12 yaşında 106 kekeleyen çocukla yapılan bir çalışmada çocukların %84,9'u kendi kekemeliğini fark ettiğini, %60,3'ü konuşması nedeniyle alay ya da zorbalık yaşadığını bildirmiştir [3]. Kekeleyen çocukların konuşmaya yönelik tutumları 6 yaşında akranlarından daha olumsuzdur ve bu fark yaşla birlikte büyür [1]. Tutum ölçümleri kekeleyen çocuklarda konuşmadaki takılmalarla ilişkilidir ve terapi planlamasına katkı sağlayabilir [2].
Bu nedenle okul çağı terapisi akıcılığı artırmanın yanında konuşma kaygısını azaltmayı, iletişimi kolaylaştırmayı ve çocuğun kendini güvenle ifade etmesini destekler. DİLGEM sayfasında da seminerin ailenin ve öğretmenin çocuğa nasıl destek olabileceğini, okuldaki olumsuz durumlarla baş etme yollarını ve evdeki iletişim dilini ele aldığı belirtilir [6].
Videonun yapısı
| Bölüm | İçerik |
|---|---|
| Kekemeliğin görünümü | Okul çağındaki çocuklarda kekemeliğin nasıl göründüğü ve duyulduğu |
| Okul çağına özgü kaygılar | Bu yaş grubunda kekemeliğe eşlik eden duygusal ve sosyal sorunlar |
| Terapi seanslarından örnekler | Farklı uzmanların okul çağı çocuklarla yürüttüğü seanslardan kesitler |
Kaynak: Stuttering Foundation program tanıtımı [5].
Bilimsel Dayanak
Okul çağı kekemeliğinde farkındalık, tutum ve terapi sonuçları üzerine başlıca çalışmalar:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Vanryckeghem ve Brutten, 1997, Am J Speech Lang Pathol [1] | Karşılaştırmalı, 6–13 yaşında 55 kekeleyen ve 55 kekelemeyen Flaman çocuk; İletişim Tutum Testi (CAT) | Kekeleyen çocukların tutumları 6 yaşında daha olumsuzdu; yaşla birlikte kekeleyen çocukların puanları yükselirken akıcı çocukların puanları düştü ve fark büyüdü. |
| Vanryckeghem ve Brutten, 1996, J Fluency Disord [2] | Karşılaştırmalı, yaşça eşleştirilmiş 55'er kekeleyen ve kekelemeyen ilkokul çocuğu | Kekeleyen çocuklarda CAT puanları sesli okuma ve sohbetteki akıcılık bozukluklarıyla anlamlı ilişkiliydi; kekelemeyen çocuklarda ilişki yoktu. Yazarlar tutum ölçümünün ayırıcı tanı ve terapi planlamasına katkı sağlayabileceğini belirtti. |
| Kikuchi vd., 2025, Med Res Arch [3] | Kesitsel, 5–12 yaşında 106 kekeleyen çocuk; dört evet/hayır sorusu | Çocukların %84,9'u kendi kekemeliğini fark ediyordu, %60,3'ü alay ya da zorbalık bildirdi, %89,6'sı en az bir soruya evet dedi. Algı ve alay açısından anlamlı farklar 8–10 yaş grubunda ortaya çıktı. |
| Smits-Bandstra ve Yovetich, 2003, J Speech Lang Pathol Audiol [4] | Tek denekli desen, 9–12 yaşında 3 tedavi alan ve 2 karşılaştırma çocuğu; üç haftalık yarı yoğun bilişsel-davranışçı ve akıcılık programı | Tedavi alan çocuklarda akıcı olmayan konuşma süresi oranı %22,8'den %4,7'ye, %19,8'den %8'e ve %35,4'ten %11,5'e indi; tutumlar iyileşti. |
Temel Kazanımlar
- Okul çağındaki çocuklarda kekemeliğin görünümünü, kekemelik davranışlarını ve eşlik eden ikincil davranışları tanıyabileceksiniz.
- Çocuğun kekemelik farkındalığını ve alay deneyimini doğrudan sorularla değerlendirebileceksiniz.
- İletişim Tutum Testi (CAT) gibi tutum ölçümlerinin değerlendirme ve terapi planlamasındaki yerini açıklayabileceksiniz.
- Konuşma kaygısını azaltmaya ve iletişimi kolaylaştırmaya yönelik terapi hedeflerini çocuğun ihtiyacına göre belirleyebileceksiniz.
- Farklı uzmanların okul çağı çocuklarla yürüttüğü seans örneklerini kendi uygulamanızla karşılaştırabileceksiniz.
- Ailelere evdeki iletişim ve okuldaki olumsuz durumlarla baş etme konusunda yol gösterebileceksiniz.
Eğitim İçeriği
Seminer iki video modülünden oluşur [5, 6].
- Okul çağında kekemelik nasıl görünür ve duyulur?
- Okul çağındaki çocuklarda kekemeliğe eşlik eden kaygılar
- Uzmanların okul çağı çocuklarla yürüttüğü terapi seanslarından örnekler
- Konuşma kaygısını azaltma, iletişimi kolaylaştırma ve özgüveni destekleme
- Aile ve öğretmenin desteği; evdeki iletişim dili ve okuldaki olumsuz durumlarla baş etme
Kimlere Yönelik?
Seminer, okul çağındaki kekeleyen çocukların değerlendirme ve terapisini yapan ya da bu alanda çalışmaya başlayan uzmanlara yöneliktir.
- Dil ve konuşma terapistleri
- Kekemelik alanında çalışan öğrenciler, araştırmacılar ve uzmanlar
Eğitmen Hakkında
Program, Edward G. Conture, Ph.D. (Vanderbilt University), Barry Guitar, Ph.D. (University of Vermont), Jane Fraser (Stuttering Foundation), June H. Campbell, M.A. ve Hugo H. Gregory, Ph.D. (Northwestern University), Peter Ramig, Ph.D. (University of Colorado-Boulder) ve Patricia Zebrowski, Ph.D. (University of Iowa) tarafından hazırlanmıştır [5].
Barry Guitar, Ph.D., Vermont Üniversitesi'nde profesördür; üniversitenin Eleanor M. Luse Merkezi'nde kekemelik üzerine klinik çalışma, araştırma ve destek grupları yürütmektedir. Yüksek lisansını Western Michigan Üniversitesi'nde, doktorasını Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde tamamlamış; Vermont Üniversitesi'nde 1976'da yardımcı doçent, 1979'da doçent, 1986'da profesör olmuş ve sekiz yıl bölüm başkanlığı yapmıştır [6].
Sık Sorulan Sorular
Videoda belirli bir terapi programı mı öğretiliyor?
Video, farklı uzmanların seanslarından kesitler sunar [5]. Akıcılık şekillendirme ve kekemeliği değiştirme yaklaşımlarının adımları DİLGEM'deki Kekemelik Terapisi: Okulda Çalışan Klinisyenler İçin Pratik Öneriler seminerinde ele alınır.
Çocuğa kekemeliği hakkında doğrudan soru sormak uygun mu?
106 çocukla yapılan çalışmada dört doğrudan evet/hayır sorusu, çocukların %89,6'sında kekemelik farkındalığını ya da alay deneyimini ortaya çıkarmıştır; yazarlar bu soruların erken müdahale kararına katkı sağlayabileceğini belirtmiştir [3].
Ergenlik dönemine geçen çocuklar için de uygun mu?
Video okul çağındaki çocuklara odaklanır. Tutum farkı yaşla büyüdüğü için [1] ergenlerde tutum ve duygulara daha fazla yer verilmesi gerekebilir.
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Vimeo üzerinden video olarak izlenir.
- Video İngilizcedir; Türkçe altyazı seçeneği vardır.
- Program Stuttering Foundation yapımıdır; içeriğin hakları Stuttering Foundation'a aittir.
- Eğitim DİLGEM tarafından iptal edilmedikçe ya da tarihleri ertelenmedikçe ücret iadesi yapılmaz.
Kaynaklar
- Vanryckeghem, M., & Brutten, G. J. (1997). The speech-associated attitude of children who do and do not stutter and the differential effect of age. American Journal of Speech-Language Pathology, 6(4), 67–73.
- Vanryckeghem, M., & Brutten, G. J. (1996). The relationship between communication attitude and fluency failure of stuttering and nonstuttering children. Journal of Fluency Disorders, 21(2), 109–118.
- Kikuchi, Y., Umezaki, T., Murakami, D., Adachi, K., Yamaguchi, Y., Sato, A., & Nakagawa, T. (2025). Investigating stuttering awareness in children who stutter: A cross-sectional study using direct questions. Medical Research Archives, 13(5).
- Smits-Bandstra, S. M., & Yovetich, W. S. (2003). Treatment effectiveness for school age children who stutter. Journal of Speech-Language Pathology and Audiology, 27(2), 125–133.
- Stuttering Foundation. (t.y.). Therapy in action: The school-age child who stutters (#1079) [Video]. Memphis, TN: Stuttering Foundation of America.
- DİLGEM. (2026). Kekeleyen Okul Çağı Çocukları için Terapi [Seminer açıklaması].
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Terapi hedefleri, çocuğun ve ailenin özellikleri değerlendirilerek dil ve konuşma terapisti tarafından belirlenir.
