Kekemelik: Öğretmenlerle Açık Açık Konuşma
Sınıf öğretmenlerine yönelik bilgilendirme için kısa bir kaynak video
Bu video, Stuttering Foundation'ın öğretmenler için hazırladığı Stuttering: Straight Talk for Teachers programıdır. Kekeleyen öğrenciler sınıfta yaşadıklarını anlatır, kekemelik alanındaki dil ve konuşma terapistleri de öğretmenlerin sorularını yanıtlar [5]. Program, okul sonrası toplu bir hizmet içi eğitimde ya da öğretmenin tek başına izlemesi için tasarlanmıştır. Dil ve konuşma terapisti için öğretmen bilgilendirmesini yapılandırmaya yarayan bir araçtır: sınıfta kekemeliğe nasıl yanıt verileceği, sözlü sunumlar, araya girme, alay ve terapide neler yapıldığı gibi konuları kısa bölümler halinde ele alır [5].
Video Öğretmene Ne Anlatıyor?
Video kekemeliğe ilişkin temel bilgilerle başlar, ardından kekemelik örneklerini ve çocukların kekemelik hakkında ne hissettiğini gösterir. Sonraki bölümler kekemeliğin akademik ve sosyal etkilerini ve öğretmenin sınıfta karşılaştığı somut durumları ele alır: öğrenci kekelediğinde ne yapılacağı, konuşmanın zor geçtiği günler, araya girme, sözlü sunumlar, kekemeliğin bütün sınıfla konuşulması, alayla baş etme ve öğrencinin derse katılımının desteklenmesi. Son bölüm kekemelik terapisinde neler yapıldığını öğretmene anlatır [5].
DİLGEM sayfasında programın amacı, öğrencinin akademik başarısının yanında özgüvenini ve okula aidiyet duygusunu korumak olarak tanımlanır; sınıfta parmak kaldırma, sesli okuma ve akranlarla iletişim gibi durumlar özellikle vurgulanır [6].
Dil ve konuşma terapisti videoyu nasıl kullanabilir?
| Durum | Kullanım |
|---|---|
| Okulda toplu hizmet içi eğitim | Videonun bütünü izlenir, ardından okulun koşullarına göre soru-cevap yapılır |
| Tek bir öğretmenle görüşme | Öğrencinin ihtiyacına uyan bölümler (ör. sözlü sunumlar, alay) birlikte izlenir ve sınıf için ortak bir plan yapılır |
| Öğrencinin sınıfa kekemeliği anlatması | "Kekemeliğin bütün sınıfla konuşulması" bölümü öğretmenle hazırlık için kullanılır |
Bilimsel Dayanak
Videonun konusu olan sınıf ortamı, akran ilişkileri ve okulda yapılan müdahaleler kekeleyen öğrencilerle yapılan çalışmalarda incelenmiştir. Başlıca çalışmalar:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Adriaensens vd., 2017, J Fluency Disord [1] | Sosyal ağ analizi, Belçika'da 22 ortaokul sınıfında 22 kekeleyen ve 403 kekelemeyen öğrenci | Kekeleyen öğrencilerin arkadaşlık seçimlerini karşılıklı bulma oranı akranlarından daha düşüktü (%34 ve %44). |
| Akpınar ve Aydın Oral, 2026, Samsun Sağlık Bilimleri Derg [2] | Karşılaştırmalı, Konya'da 13–15 yaşında 41 kekeleyen ve 42 kekelemeyen ergen; Akran İlişkileri Ölçeği-TR | Kekeleyen ergenlerin yardım alt boyutu puanı daha düşüktü (20,54 ve 22,40; p = 0,009). |
| Erim ve Aydın Uysal, 2022, Türkiye Klinikleri J Health Sci [3] | Kesitsel anket, Türkiye'de 104 dil ve konuşma terapisti | Akran zorbalığı karşısında aile ve öğretmeni bilgilendirirken çocukla da çalışmayı bildiren terapistlerin oranı %11,5'te kaldı; en sık uygulama danışanla duyarsızlaştırmaydı (%26,9). |
| Destek talepleri anketi, 2021, LSHSS [4] | Serbest yanıtlı anket, 43 okul çağı çocuğu ve 25 kekeleyen ergen | Katılımcıların %90,6'sı birden fazla talepte bulundu; 197 talep yedi temada toplandı. Sınıf arkadaşlarından ve aileden en çok dinlenmeyi ve doğal davranılmayı, öğretmenlerden en çok sınıf içi düzenlemeleri istediler. Çocuklar dikkatle dinlenmeyi, ergenler doğal davranılmayı öne çıkardı. |
Temel Kazanımlar
- Öğretmenlere kekemeliğe ilişkin temel bilgileri ve yaygın yanlış inanışları kısa ve anlaşılır biçimde aktarabileceksiniz.
- Öğrenci kekelediğinde ve konuşmanın zor geçtiği günlerde öğretmenin nasıl yanıt vereceğini birlikte planlayabileceksiniz.
- Sözlü sunum ve sesli okuma için öğrenciyle ve öğretmenle uyarlamalar üzerinde anlaşabileceksiniz.
- Kekemeliğin bütün sınıfla konuşulmasını öğrencinin isteği doğrultusunda hazırlayabileceksiniz.
- Öğretmenle alay ve zorbalık durumlarında izlenecek adımları belirleyebileceksiniz.
- Videoyu okulda toplu hizmet içi eğitimde ya da tek bir öğretmenle görüşmede kullanabileceksiniz.
Eğitim İçeriği
Video tek bir modülden oluşur. Bölümler Stuttering Foundation'ın bölüm listesini izler [5]:
- Giriş ve kekemelik hakkında temel bilgiler
- Kekemelik örnekleri
- Çocuklar kekemelik hakkında ne hissediyor?
- Akademik ve sosyal etkiler
- Öğrenci kekelediğinde ne yapmalı?
- Konuşma araçları
- Konuşmanın zor geçtiği günler
- Araya girme
- Sözlü sunumlar
- Kekemeliğin bütün sınıfla konuşulması
- Alayla baş etme
- Öğrencinin derse katılımının desteklenmesi
- Kekemelik terapisinde neler yapılır?
Kimlere Yönelik?
Video, okuldaki öğretmenleri kekemelik konusunda bilgilendiren uzmanlara yöneliktir.
- Dil ve konuşma terapistleri
- Okulda çalışan psikolojik danışmanlar ve rehber öğretmenler
- Kekemelik alanında çalışan öğrenciler, araştırmacılar ve uzmanlar
Eğitmen Hakkında
Programın yapımcıları Lisa A. Scott, Ph.D. ve Carroll Guitar, M.L.S.'dir; Kristin Chmela, M.A., Jane Fraser ve Bill Murphy, M.A. ile işbirliği içinde hazırlanmıştır. Videoda Barry Guitar, Ph.D. (University of Vermont), Diane Hill, M.A., Peter Ramig, Ph.D. ve Patricia Zebrowski, Ph.D.'nin çekim görüntüleri de yer alır [5].
Barry Guitar, Ph.D., Vermont Üniversitesi İletişim Bilimleri ve Bozuklukları Bölümü'nde profesördür. Yüksek lisansını Western Michigan Üniversitesi'nde, doktorasını Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde tamamlamıştır. Vermont Üniversitesi'nde 1976'da yardımcı doçent olarak göreve başlamış, sekiz yıl bölüm başkanlığı yapmıştır; üniversitenin Eleanor M. Luse Merkezi'nde kekemelik üzerine klinik çalışma, araştırma ve destek grupları yürütmektedir [6].
Sık Sorulan Sorular
Video doğrudan öğretmenlere izletilebilir mi?
Evet. Stuttering Foundation programı öğretmenlerin toplu hizmet içi eğitimde ya da tek başına izlemesi için hazırlamıştır [5]. Türkçe altyazı seçeneği bu kullanımı kolaylaştırır.
Videodaki öneriler Türkiye'deki okul koşullarına uyar mı?
Videodaki örnekler ABD'deki sınıflardan gelir. Sözlü sunum, sesli okuma ve sınıfla konuşma gibi öneriler, öğrencinin okulundaki uygulamalara ve öğrencinin kendi tercihlerine göre öğretmenle birlikte uyarlanmalıdır.
Öğrencinin kendi sesini dinletmek için başka bir kaynak var mı?
DİLGEM'deki Çocuklar, Çocuklara Kekemeliği Anlatıyor videosunda kekeleyen çocuklar alay, sınıfta konuşma ve kekemeliği açıklama deneyimlerini kendi sözleriyle anlatır.
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Vimeo üzerinden video olarak izlenir.
- Video İngilizcedir; Türkçe altyazı seçeneği vardır.
- Program Stuttering Foundation yapımıdır; içeriğin hakları Stuttering Foundation'a aittir.
- Eğitim DİLGEM tarafından iptal edilmedikçe ya da tarihleri ertelenmedikçe ücret iadesi yapılmaz.
Kaynaklar
- Adriaensens, S., Van Waes, S., & Struyf, E. (2017). Comparing acceptance and rejection in the classroom interaction of students who stutter and their peers: A social network analysis. Journal of Fluency Disorders, 52, 13–24.
- Akpınar, İ., & Aydın Oral, S. (2026). Kekemeliği olan ve olmayan ergenlerde akran ilişkileri ile kekemeliğin şiddeti arasındaki ilişkinin incelenmesi. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(1), 1–14.
- Erim, A., & Aydın Uysal, A. (2022). Okul çağı kekemelikte akran zorbalığı: Dil ve konuşma terapistlerinin algı ve uygulamalarının kısa hikâyeler yöntemiyle değerlendirilmesi. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 7(3), 726–738.
- Iimura, D., Ishida, O., Takahashi, S., Yokoi, H., & Miyamoto, S. (2021). A questionnaire survey about support requests from school-age children and adolescents who stutter. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 52(2), 717–727. https://doi.org/10.1044/2020_LSHSS-20-00069
- Stuttering Foundation. (2012). Stuttering: Straight talk for teachers (#0126) [Video]. Memphis, TN: Stuttering Foundation of America.
- DİLGEM. (2026). Kekemelik: Öğretmenlerle Açık Açık Konuşma [Seminer açıklaması].
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Öğretmenle yapılacak plan, öğrencinin ve ailenin tercihleri gözetilerek dil ve konuşma terapisti tarafından belirlenir.
