Çocuklar, Çocuklara Kekemeliği Anlatıyor
Kekeleyen çocukların kendi anlatımlarıyla alay, sınıfta konuşma ve kekemeliği başkalarına açıklama
Bu kısa video, Stuttering Foundation'ın Stuttering: For Kids, By Kids programıdır. İlkokuldan liseye kadar farklı yaşlardaki kekeleyen çocuklar, bir animasyon karakterinin eşliğinde kekemeliği nasıl yaşadıklarını, alay edilmeyle nasıl baş ettiklerini, sınıfta konuşmayı ve kekemeliği başkalarına nasıl anlattıklarını kendi sözleriyle aktarır [5, 6]. Video kekeleyen çocuklara yönelik hazırlanmıştır ve klinisyen için terapide kendini açma, alayla baş etme ve akran bilgilendirme çalışmalarında kullanılabilecek bir materyaldir. Kekeleyen çocukların önemli bir bölümünün zorbalık bildirdiği ve akran tutumlarının bilgilendirme programlarıyla değişebildiği araştırmalarla gösterilmiştir [1, 2].
Video Neyi Gösteriyor?
Videoda konuşanlar kekeleyen çocuklardır. Stuttering Foundation'ın tanıtımına göre çocuklar dört konu etrafında deneyimlerini paylaşır: kekemeliğin ne olduğu, alay edilmeyle baş etme, neyin yardımcı olduğu ve kekemeliği başkalarına öğretme [5]. Programın yayın duyurusunda yer alan çocukların görüşleri birbirinden farklıdır: bir çocuk kekemeliğin "önemli bir şey olmadığını" söylerken bir başkası konuştuğunda ne olacağından kaygılandığını, bir diğeri takıldığı anlarda nasıl devam ettiğini anlatır [6]. Bu çeşitlilik, kekemeliğe verilen duygusal tepkilerin çocuktan çocuğa değiştiğini klinisyene ve çocuk danışana somut örneklerle gösterir.
Programın içeriği DİLGEM sayfasında da üç başlıkta özetlenir: çocuğun kekemeliğini kendinden emin biçimde açıklayabilmesi, okulda konuşma baskısının azaltılması ve akran desteğinin artırılması [7].
Klinik kullanım alanları
| Terapi hedefi | Videonun katkısı |
|---|---|
| Yalnız olmadığını görme | Çocuk danışan, kendi yaşına yakın kekeleyen çocukları izleyerek deneyimlerini karşılaştırır |
| Kendini açma | Çocukların kekemeliği arkadaşlarına ve öğretmenlerine nasıl anlattığına dair örnek cümleler |
| Alay ve zorbalıkla baş etme | Çocukların alaya verdikleri yanıtlar; canlandırma çalışmalarına başlangıç noktası |
| Akran bilgilendirme | Sınıfta kekemelik sunumu planlanırken çocuğun ne anlatmak istediğinin konuşulması |
Bilimsel Dayanak
Videonun ele aldığı alay, akran tutumları ve kekemeliği açıklama konuları kekeleyen çocuk ve ergenlerle yapılan çalışmalarda incelenmiştir:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Cook ve Howell, 2014, Perspect Fluen Fluen Disord [1] | Kesitsel, 59 kekeleyen çocuk ve ergen | Zorbalık puanı sosyal kabulle negatif (r = −0,30), mağazadaki durumluk kaygıyla pozitif (r = 0,26) ilişkiliydi. Çocuklarda (n = 27) zorbalık ile sosyal kabul arasındaki ilişki daha güçlüydü (r = −0,52). |
| Langevin ve Prasad, 2012, LSHSS [2] | Uygulanabilirlik çalışması, 608 çocuk; TAB (Teasing and Bullying: Unacceptable Behaviour) programı | Kekeleyen çocuklara yönelik akran tutumları (PATCS) ve zorbalığa ilişkin tutumlar istatistiksel ve pratik olarak anlamlı düzeyde iyileşti. Kekeleyen birini tanımayan çocuklarda değişim daha büyüktü. |
| Blood vd., 2003, J Fluency Disord [3] | Kesitsel, 48 kekeleyen ergen (13–18 yaş) | Ergenlerin %85'i benlik saygısı ölçeğinde ortalamanın bir standart sapma aralığındaydı; %65'i kekemeliği damgalayıcı bir durum olarak görmüyordu; %60'ı kekemeliği "nadiren" ya da "hiç" konuşmadığını bildirdi. Küçük ergenler kekemeliği daha olumsuz değerlendirdi. |
| Flynn ve St. Louis, 2011, J Fluency Disord [4] | Lise öğrencileri, dört sağlık bilgisi sınıfı; canlı sunum ve video karşılaştırması (POSHA-S) | Kekemeliğe yönelik tutumlar hem canlı sunumdan hem de video sunumdan sonra iyileşti. |
Temel Kazanımlar
- Kekeleyen çocukların alay, sınıfta konuşma ve kekemeliği açıklama konusundaki farklı deneyimlerini tanıyabileceksiniz.
- Videoyu çocuk danışanla birlikte izleyerek kekemeliğe ilişkin duygu ve düşünceleri konuşmak için kullanabileceksiniz.
- Çocuğun kekemeliği arkadaşlarına ve öğretmenine anlatacağı kendini açma cümlelerini birlikte hazırlayabileceksiniz.
- Videodaki alay örneklerinden yola çıkarak canlandırma çalışmaları planlayabileceksiniz.
- Sınıfta kekemelik bilgilendirmesi planlarken çocuğun kendi anlatımına yer verebileceksiniz.
- Alay ve zorbalık, akran tutumları ve kekemeliği açıklama üzerine temel araştırma bulgularını ailelere ve öğretmenlere aktarabileceksiniz.
Eğitim İçeriği
Video tek bir modülden oluşur ve şu konuları içerir [5, 6]:
- Kekemelik nedir? Çocukların kendi tanımları
- Alay edilmeyle baş etme
- Sınıfta konuşma ve konuşma kaygısı
- Neyin yardımcı olduğu: çocukların kullandığı yollar
- Kekemeliği başkalarına öğretme
Kimlere Yönelik?
Video, okul çağındaki kekeleyen çocuklarla çalışan ve terapide çocuğun bakış açısını kullanmak isteyen uzmanlara yöneliktir.
- Dil ve konuşma terapistleri
- Kekemelik alanında çalışan öğrenciler, araştırmacılar ve uzmanlar
Eğitmen Hakkında
Programın yapımcıları Lisa A. Scott, Ph.D. (Florida State University) ve Carroll Guitar, M.L.S. (University of Vermont)'tır. Çekim görüntüleri Bill Murphy, M.A. (Purdue University) ve Kristin Chmela, M.A. (Northwestern University) tarafından sağlanmış; program Lee Caggiano, M.A., Joe Donaher, Ph.D. (Children's Hospital of Philadelphia) ve Jane Fraser (Stuttering Foundation) işbirliğiyle hazırlanmıştır. Animasyonlar Purdue Üniversitesi Bilgisayar Grafik Teknolojisi Bölümü'nde üretilmiştir [5].
Sık Sorulan Sorular
Video hangi yaştaki çocuklarla izlenebilir?
Videoda ilkokul birinci sınıftan liseye kadar farklı yaşlarda çocuklar yer alır [6]. Stuttering Foundation videoyu kekeleyen çocuklara, ailelerine ve öğretmenlerine yönelik bir kaynak olarak tanımlar [5, 6].
Video sınıf bilgilendirmesinde tek başına kullanılabilir mi?
Video, çocuğun ya da klinisyenin yapacağı sunumu desteklemek için kullanılabilir. Ergenlerle yapılan bir çalışmada kekemeliğe yönelik tutumlar hem kekeleyen bir kişinin canlı sunumundan hem de video sunumdan sonra iyileşmiştir [4].
Programın güncel bir sürümü var mı?
Stuttering Foundation, ilk kez 2005'te yayımlanan programın içeriğini koruyan, yeni bir animasyon karakterle yenilenmiş Stuttering: For Kids, By Kids 2.0 sürümünü de yayımlamıştır [5].
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Vimeo üzerinden video olarak izlenir.
- Video İngilizcedir; Türkçe altyazı seçeneği vardır.
- Program Stuttering Foundation yapımıdır; içeriğin hakları Stuttering Foundation'a aittir.
- Eğitim DİLGEM tarafından iptal edilmedikçe ya da tarihleri ertelenmedikçe ücret iadesi yapılmaz.
Kaynaklar
- Cook, S., & Howell, P. (2014). Bullying in children and teenagers who stutter and the relation to self-esteem, social acceptance, and anxiety. Perspectives on Fluency and Fluency Disorders, 24(2), 46–57.
- Langevin, M., & Prasad, N. G. N. (2012). A stuttering education and bullying awareness and prevention resource: A feasibility study. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 43(3), 344–358.
- Blood, G. W., Blood, I. M., Tellis, G. M., & Gabel, R. M. (2003). A preliminary study of self-esteem, stigma, and disclosure in adolescents who stutter. Journal of Fluency Disorders, 28, 143–159.
- Flynn, T. W., & St. Louis, K. O. (2011). Changing adolescent attitudes toward stuttering. Journal of Fluency Disorders, 36(2), 110–121.
- Stuttering Foundation. (2005). Stuttering: For kids, by kids (#9182) [Video]. Memphis, TN: Stuttering Foundation of America.
- Stuttering Foundation. (t.y.). Stuttering: For Kids By Kids [Basın duyurusu]. https://www.stutteringhelp.org/node/107
- DİLGEM. (2026). Çocuklar, Çocuklara Kekemeliği Anlatıyor [Seminer açıklaması].
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Terapi hedefleri, çocuğun ve ailenin özellikleri değerlendirilerek dil ve konuşma terapisti tarafından belirlenir.
