Çocuklarda Karmaşık Beslenme Sorunları: Solunum, Sindirim ve Yutma
Beslenme ve yutma güçlüklerinin altında yatan solunum ve gastrointestinal etkenlerin değerlendirilmesi ve yönetimi
Öksürme, öğürme ve boğulma, düşük besin alımı, dar besin çeşitliliği ve yaşa uygun gıdalara ve araçlara geçişte gecikme ile başvuran çocuklarda beslenme güçlüğü çoğu zaman solunum, gastrointestinal işlev ve duyu-motor işlevin etkileşiminden kaynaklanır. Pediatrik beslenme bozukluğunun güncel uzlaşı tanımı da tıbbi, beslenme, beceri ve psikososyal alanların birlikte değerlendirilmesini önerir. Çocuklarda aspirasyonun önemli bir bölümü sessizdir ve klinik bulgular aspirasyonu güvenilir biçimde öngörmez; bu nedenle altta yatan solunum ve sindirim sorunlarının tanınması değerlendirmenin temel parçasıdır. Eğitim, yutma bozukluklarında board sertifikalı uzman Angela Mansolillo, MA, CCC-SLP, BCS-S tarafından video olarak verilmektedir. Katılımcılar solunum-yutma koordinasyonu, solunum hastalıkları ve havayolu yönetimi, reflü, kabızlık ve besin alerjileri, solunum ve sindirim sistemlerinin etkileşimi, yutma değerlendirmesi ve terapötik stratejiler üzerinde bir vaka incelemesiyle çalışacaktır.
Karmaşık Beslenme Sorunu Nedir?
Pediatrik beslenme bozukluğu, tıbbi, beslenme, beslenme becerisi ve/veya psikososyal işlev bozukluğuyla ilişkili, yaşa uygun olmayan bozulmuş oral alım olarak tanımlanır [1]. Eğitimde "karmaşık" sözcüğü, beslenme ve yutma güçlüğünün tek bir sistemle açıklanamadığı durumları anlatır: bir sistemde olan, diğer sistemleri de etkiler. Solunum ve gastrointestinal tanıların çocuğun ne, ne zaman, ne kadar ve ne kadar güvenli yediği üzerindeki etkisi bu bakış açısıyla ele alınır [2].
Solunum ve yutma aynı anatomik alanı paylaşır ve zamanlamaları birbirine bağlıdır. Sağlıklı bebeklerde yutma sonrası ekspirasyon doğumdan itibaren vardır; solunum-yutma örüntüsü ilk haftada ve 6–12. aylar arasında olmak üzere iki önemli değişim geçirir [3]. Bu koordinasyonu bozan solunum hastalıkları, havayolu desteği ve gastrointestinal sorunlar beslenme güvenliğini ve alımı doğrudan etkiler.
Eğitimde ele alınan başlıca tanı ve durumlar
| Alan | Tanı ve durumlar |
|---|---|
| Solunum hastalıkları | İnfant respiratuvar distres sendromu ve bronkopulmoner displazi, obstrüktif uyku apnesi, astım, pnömoni |
| Havayolu yönetimi | Non-invaziv pozitif basınçlı ventilasyon, yüksek akışlı nazal kanül, entübasyon ve mekanik ventilasyon, trakeostomi |
| Gastrointestinal işlev | Gastrointestinal sistemin gelişimi, reflü, kabızlık, besin alerjileri |
| Sistemler arası etkileşim | Basınç, enerji ve innervasyon; özofagus dışı reflü; aspirasyon ve havayolu |
Değerlendirme ve Müdahale Çerçevesi
Yutma değerlendirmesinde neye bakılır?
- Solunumla ilgili etkenler ve solunum-yutma koordinasyonunun bozulduğunu gösteren klinik bulgular
- Öksürük ve havayolu koruyucu mekanizmalar
- Gastrointestinal sorunların bulgu ve belirtileri, özellikle yemeyi reddeden çocuklarda
2 yaşından küçük 412 çocukta klinik beslenme değerlendirmesinin videofloroskopideki aspirasyonu saptama duyarlılığı %44 bulunmuş, belirtiler aspirasyonu öngörmemiştir [5]. Bu nedenle değerlendirme, enstrümental inceleme gereksinimini belirleyecek risk etkenlerinin tanınmasını da içerir [4, 5].
Terapötik stratejiler
- Solunum-yutma koordinasyonunu ve solunum desteğini iyileştirmeye yönelik kompansatuvar stratejiler
- Beceri eğitimi
- Egzersiz
- Altta gastrointestinal sorunu olan çocuklarda bağırsak konforunu artırmaya yönelik müdahaleler
Bilimsel Dayanak
Eğitim, eğitmenin 100'ü aşkın yayından oluşan kaynak listesine dayanır [2]. Eğitimin ana konularıyla ilgili başlıca çalışmalar:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Kelly vd., 2007, Dysphagia [3] | 10 sağlıklı term bebek, 48. saatten 12. aya kadar izlem, 15.073 yutma | Ekspirasyon ortasında yutma ilk 48 saatte en sık örüntüydü (%45,4) ve ilk haftada %29,1'e indi. Son 6 ayda yutmaların %72,6–75,0'ını ekspirasyon izledi. |
| Weir vd., 2011, Chest [4] | Beslenme güçlüğü olan 300 çocuk, videofloroskopik yutma çalışması | Orofaringeal aspirasyon çocukların %34'ünde görüldü; aspirasyonların %81'i sessizdi. Sessiz aspirasyonla nörolojik bozukluk (OR 4,65), gelişimsel gecikme (OR 4,62), aspirasyon akciğer hastalığı (OR 3,22) ve enteral beslenme (OR 2,03) ilişkiliydi. |
| Duncan vd., 2018, J Pediatr [5] | Geriye dönük, 2 yaşından küçük 412 çocuk, klinik beslenme değerlendirmesi ve videofloroskopi | Belirtiler ve öğünle zamansal ilişkileri aspirasyonu öngörmedi. Klinik değerlendirmenin aspirasyonu saptama duyarlılığı %44'tü. |
| da Silva vd., 2023, Pediatr Pulmonol [6] | İleriye dönük kohort, çocuk yoğun bakımda 24 saatten uzun ventile edilen 161 çocuk | Çocukların %69'unda ekstübasyon sonrası disfaji gelişti. 24 aydan küçük yaş (OR 4,84) ve 72 saatten uzun entübasyon (OR 3,22) risk etkenleri arasındaydı. Disfajisi olanlarda oral beslenmeye geçiş 6 gün, olmayanlarda 1 gün sürdü. |
| Sdravou vd., 2019, Ann Gastroenterol [7] | Literatür derlemesi, 20 çalışma | Üst gastrointestinal sistem hastalığı olan, özellikle gastroözofageal reflü hastalığı ve eozinofilik özofajiti olan çocuklarda beslenme sorunları daha sıktı. |
Temel Kazanımlar
- Solunum-yutma koordinasyonunun üç bileşenini ve havayolu koruyucu mekanizmaları açıklayabileceksiniz.
- Klinik değerlendirmede solunum-yutma koordinasyon bozukluğunu gösteren üç bulguyu belirleyebileceksiniz.
- Bronkopulmoner displazi, obstrüktif uyku apnesi, astım ve pnömoni gibi solunum hastalıklarının yutma ve beslenme üzerindeki etkisini açıklayabileceksiniz.
- Non-invaziv ventilasyon, yüksek akışlı nazal kanül, entübasyon ve trakeostominin yutmaya etkisini değerlendirebileceksiniz.
- Yemeyi reddeden çocuklarda reflü, kabızlık ve besin alerjisi gibi altta yatan gastrointestinal sorunların bulgu ve belirtilerini saptayabileceksiniz.
- Solunum-yutma koordinasyonunu ve solunum desteğini iyileştirmeye yönelik kompansatuvar stratejileri uygulayabileceksiniz.
- Gastrointestinal sorunu olan çocuklarda bağırsak konforunu artırmaya yönelik müdahaleleri açıklayabileceksiniz.
Eğitim İçeriği
1. Solunum-Yutma Örüntüsü
- Solunum ve yutma koordinasyonu
- Koordinasyon ve aspirasyon
- Havayolu koruyucu mekanizmalar ve refleks öksürük
2. Solunum Hastalıkları
- İnfant respiratuvar distres sendromu ve bronkopulmoner displazi
- Obstrüktif uyku apnesi
- Astım ve pnömoni
3. Havayolu Yönetimi ve Yutmaya Etkisi
- Non-invaziv pozitif basınçlı ventilasyon ve yüksek akışlı nazal kanül
- Entübasyon ve ventilasyon
- Trakeostomi
4. Gastrointestinal İşlev
- Gastrointestinal sistemin gelişimi
- Reflü, kabızlık ve besin alerjileri
5. Solunum ve Sindirim: Sistemler Arası Etkileşim
- Basınç, enerji ve innervasyon
- Özofagus dışı reflü
- Aspirasyon ve havayolu
6. Yutma Değerlendirmesi
- Solunumla ilgili etkenler ve öksürük
- Gastrointestinal sorunların tanınması
7. Kompansasyonlar ve Terapötik Stratejiler
- Kompansatuvar stratejiler, beceri eğitimi ve egzersiz
- Vaka incelemesi
Kimlere Yönelik?
Eğitim, çocuklarda beslenme ve yutma güçlüklerini değerlendiren ve tedavi eden uzmanlara yöneliktir.
- Dil ve konuşma terapistleri
- Ergoterapistler
- Fizyoterapistler
- Diyetisyenler
- Çocuk gelişimi uzmanları
- Çocuk ve yenidoğan hemşireleri
- İlgili bölümlerin son sınıf öğrencileri
Eğitmen Hakkında
Angela Mansolillo, MA, CCC-SLP, BCS-S, 30 yılı aşkın deneyime sahip bir dil ve konuşma terapistidir ve yutma bozukluklarında board sertifikalı uzmandır (BCS-S). 2006'dan bu yana Massachusetts, Northampton'daki Cooley Dickinson Hospital'da çalışmaktadır; kıdemli dil ve konuşma terapisti olarak disfajisi olan çocuk ve yetişkinleri değerlendirmekte ve tedavi etmekte, kalite iyileştirme, hasta eğitimi ve klinik protokollerin geliştirilmesinde görev almaktadır. Elms College İletişim Bilimleri ve Bozuklukları Bölümü'nde yarı zamanlı öğretim üyesi, University of Massachusetts İletişim Bozuklukları Bölümü'nde konuk öğretim görevlisidir. Let's Eat!: A Clinical Guide to the Management of Complex Pediatric Feeding and Swallowing Disorders kitabının yazarıdır.
Sık Sorulan Sorular
Eğitim belirli bir terapi yöntemini öğretiyor mu?
Eğitimin odak noktası, beslenme ve yutma güçlüğünün altında yatan solunum ve gastrointestinal nedenleri tanımak ve kompansatuvar stratejiler, beceri eğitimi ve egzersizi bu nedenlere göre seçmektir. Belirli bir markalı programın uygulama adımları eğitimin kapsamında yer almaz.
Yenidoğan yoğun bakımda çalışan uzmanlar için uygun mu?
Eğitim bronkopulmoner displazi, non-invaziv ventilasyon ve yüksek akışlı nazal kanül gibi yenidoğan döneminde sık karşılaşılan konuları içerir.
Yetişkin disfajisiyle çalışan uzmanlar için yararlı mı?
Eğitimin bütün içeriği ve vaka incelemesi çocuklara yöneliktir. Solunum-yutma koordinasyonu, havayolu koruması ve öksürük gibi fizyolojik ilkeler yaşam boyu geçerlidir; ancak tanı grupları, gelişimsel süreçler ve değerlendirme bulguları pediatrik popülasyona göre ele alınır.
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim, Vimeo üzerinden video olarak izlenir.
- Eğitim DİLGEM tarafından iptal edilmedikçe ya da tarihleri ertelenmedikçe ücret iadesi yapılmaz.
Kaynaklar
- Goday, P. S., Huh, S. Y., Silverman, A., Lukens, C. T., Dodrill, P., Cohen, S. S., Delaney, A. L., Feuling, M. B., Noel, R. J., Gisel, E., Kenzer, A., Kessler, D. B., Kraus de Camargo, O., Browne, J., & Phalen, J. A. (2019). Pediatric feeding disorder: Consensus definition and conceptual framework. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 68(1), 124–129.
- Mansolillo, A. (t.y.). Complex feeding issues in children – Breathing, digestion and swallowing: Course description, learning objectives, training outline and references [Kurs belgesi].
- Kelly, B. N., Huckabee, M. L., Jones, R. D., & Frampton, C. M. (2007). The first year of human life: Coordinating respiration and nutritive swallowing. Dysphagia, 22(1), 37–43.
- Weir, K. A., McMahon, S., Taylor, S., & Chang, A. B. (2011). Oropharyngeal aspiration and silent aspiration in children. Chest, 140(3), 589–597.
- Duncan, D. R., Mitchell, P. D., Larson, K., & Rosen, R. L. (2018). Presenting signs and symptoms do not predict aspiration risk in children. The Journal of Pediatrics, 201, 141–146.
- da Silva, P. S., Reis, M. E., Fonseca, T. S., Kubo, E. Y., & Fonseca, M. C. (2023). Postextubation dysphagia in critically ill children: A prospective cohort study. Pediatric Pulmonology, 58(1), 315–324.
- Sdravou, K., Emmanouilidou-Fotoulaki, E., Mitakidou, M. R., Printza, A., Evangeliou, A., & Fotoulaki, M. (2019). Children with diseases of the upper gastrointestinal tract are more likely to develop feeding problems. Annals of Gastroenterology, 32(3), 217–233.
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Bir çocuğun beslenme ve yutma güvenliği, tıbbi öykü ve gerektiğinde enstrümental değerlendirme bulguları dikkate alınarak disiplinlerarası ekiple belirlenir.
