Çocukluk Çağı Konuşma Apraksisinde K-SLP: Kaufman Dil-Konuşma Protokolü
Ardışık yaklaşıklıklar, ipucu hiyerarşisi ve motor planın basitleştirilmesiyle sözcükten konuşmaya
Kaufman Dil-Konuşma Protokolü (Kaufman Speech to Language Protocol, K-SLP), dil ve konuşma terapisti Nancy R. Kaufman'ın konuşmakta zorlanan çocuklar, özellikle çocukluk çağı konuşma apraksisi (ÇÇKA) olan çocuklar için geliştirdiği bir terapi yaklaşımıdır. Protokol, hedef sözcüklere ardışık yaklaşıklıklarla ulaşmayı ve çocuğun temel sözcük dağarcığından öbeklere ve karşılıklı konuşmaya ilerlemesini amaçlar [1, 2]. K-SLP ABD'de ÇÇKA terapisinde sık kullanılan yaklaşımlar arasındadır ve tek denekli deneysel çalışmalarla incelenmiştir [1, 3, 4]. Bu video seminer, yaklaşımın geliştiricisi Nancy R. Kaufman tarafından İngilizce olarak verilir. Katılımcılar motivasyon ve pekiştirme, ipuçlarının uygulanması ve geri çekilmesi, motor planın basitleştirilmesi ve motor öğrenme ilkeleri üzerinde çalışacaktır.
K-SLP Nedir?
K-SLP, ardışık yaklaşıklıklar (successive approximations) ilkesine dayanır: çocuk hedef sözcüğün tam biçimini üretemediğinde, motor açıdan daha basit ama işlevsel bir yaklaşık biçimi pekiştirilir ve üretim adım adım hedef biçime doğru şekillendirilir [1]. Bu süreçte klinisyen ipuçlarını çocuğun gereksinimine göre ekler ve çocuk ilerledikçe azaltır. Seminerde ele alınan başlıca bileşenler şunlardır:
| Bileşen | İçerik |
|---|---|
| Motivasyon ve pekiştirme | Çocuğun katılımını sürdürmek için pekiştireçlerin seçilmesi ve kullanılması |
| İpuçları | İpuçlarının uygulanması ve sistematik biçimde azaltılması |
| Motor planın basitleştirilmesi | Sözcük seçeneklerinin birleştirilmesi; çocuğun doğal fonolojik süreçlerinden terapide yararlanılması |
| Destekleyici sistemler | İşaretler ve senaryo (script) sistemleri |
| Öğretim teknikleri | Uygulamalı davranış analizi (ABA) öğretim teknikleri ve ev uygulama programları |
| Motor öğrenme | Geribildirim ve becerinin kalıcılığı için motor öğrenme ilkeleri; edinim aşamasından kalıcılık aşamasına geçişin planlanması |
Klinik Süreç
Seminerde ele alınan terapi süreci şu adımları içerir: çocuğun işlevsel ifade edici dilinin kaydedilmesi; çocuğun motor kapasitesine uygun sözcük yaklaşıklıklarının belirlenmesi; bu biçimlerin pekiştirme ve ipuçlarıyla çalışılması; ipuçlarının azaltılarak bağımsız üretime geçilmesi ve edinim aşamasından kalıcılık aşamasına ilerlenmesi. Hedef, çocuğun tek sözcüklerden öbeklere ve karşılıklı konuşmaya ilerlemesidir.
Geribildirim ve uygulama koşullarının düzenlenmesinde kullanılan motor öğrenme ilkeleri, sözel olmayan motor öğrenme araştırmalarından türetilmiştir. Bu ilkelerin konuşma motor bozukluklarında umut verici olduğu belirtilmektedir [5]. ASHA, ÇÇKA'lı çocuklara özellikle müdahalenin erken aşamalarında yoğun hizmet verilmesini önerir; haftada üç-beş bireysel seansı destekleyen ön bulgulara dikkat çeker (geleneksel uygulama haftada bir-iki seanstır) [6]. K-SLP çalışmalarında da tedavi 3 hafta içinde 1 saatlik 12 seans olarak uygulanmıştır [3].
Bilimsel Dayanak
K-SLP'nin etkililiği tek denekli deneysel çalışmalarla ve bir doktora teziyle incelenmiştir. Başlıca çalışmalar:
| Çalışma | Tasarım | Bulgu |
|---|---|---|
| Gomez vd., 2018, LSHSS [3] | Faz I pilot, davranışlar arası çoklu başlama düzeyi; 2 çocuk | 3 haftada 1 saatlik 12 seans. İki çocuk da doğru ses yüzdesinde farklı büyüklüklerde yanıt verdi. |
| Gomez vd., 2024, Int J Speech Lang Pathol [4] | Tek denekli deneysel çalışma, işlevselleştirilmiş K-SLP protokolü; 4 çocuk | 1 saatlik 12 seans. Dört çocuğun ikisi yanıt verdi ve kazanımlarını korudu. |
| Gomez, 2022, doktora tezi, Sydney Üniversitesi [1] | Klinisyen anketi ve 3 tek denekli tedavi çalışması | Anket K-SLP'nin ABD'de ÇÇKA tedavisinde sık kullanıldığını gösterdi. Tedavi çalışmalarında K-SLP eklemlenme doğruluğunu ve konuşma tutarlılığını artırdı; işlevselleştirilmiş bir uygulama protokolü geliştirildi. |
Temel Kazanımlar
- ÇÇKA'nın tanımını ve K-SLP'nin dayandığı ardışık yaklaşıklıklar ilkesini açıklayabileceksiniz.
- Çocuğun işlevsel ifade edici dilini kaydederek terapi için başlangıç sözcük setini belirleyebileceksiniz.
- Sözcük seçeneklerini birleştirerek ve doğal fonolojik süreçlerden yararlanarak motor planı basitleştirebileceksiniz.
- İpuçlarını çocuğun gereksinimine göre uygulayabilecek ve sistematik biçimde azaltabileceksiniz.
- Motivasyonu sürdürmek için pekiştireçleri ve ABA öğretim tekniklerini terapiye uyarlayabileceksiniz.
- İşaret ve senaryo sistemlerini konuşma hedefleriyle birlikte kullanabileceksiniz.
- Motor öğrenme ilkelerine göre geribildirimi düzenleyerek edinimden kalıcılığa geçişi planlayabileceksiniz.
Eğitim İçeriği
- Çocukluk çağı konuşma apraksisinin tanımlanması
- Motivasyon oluşturma ve pekiştireç kullanımı
- İpuçlarının uygulanması ve azaltılması
- İşlevsel ifade edici dilin kaydedilmesi
- Motor planın basitleştirilmesi: sözcük seçeneklerinin birleştirilmesi
- Terapide doğal fonolojik süreçlerin kullanımı
- İşaretler ve senaryo sistemleri
- ABA öğretim teknikleri ve ev uygulama programları
- Geribildirim ve becerinin kalıcılığı için motor öğrenme ilkelerinin uygulanması
- Öğrenmenin edinim aşamasından kalıcılık aşamasına geçişinin planlanması
- Çocuğun hızlı bir sözel iletişimciye dönüşmesi için izlenecek yol
Kimlere Yönelik?
Seminer, konuşmakta zorlanan çocuklarla çalışan uzmanlara yöneliktir.
- Dil ve konuşma terapistleri
- Ergoterapistler
Eğitmen Hakkında
Nancy R. Kaufman, MA, CCC-SLP, ABD'de çalışan bir dil ve konuşma terapistidir. Lisans derecesini 1978'de Michigan State Üniversitesi'nde odyoloji ve konuşma bilimleri alanında, yüksek lisans derecesini Wayne State Üniversitesi'nde almıştır. On üç yıl bir hastanede çalıştıktan sonra Michigan, West Bloomfield'da Kaufman Children's Center'ı kurmuştur. Kaufman Dil-Konuşma Protokolü'nü (K-SLP) geliştirmiştir. Michigan Speech-Language-Hearing Association'ın Distinguished Service Award (2011) ödülünü almış; Kuzey Amerika Çocukluk Çağı Konuşma Apraksisi Derneği'nin (CASANA) mesleki danışma kurulunda ve Wayne State Üniversitesi Merrill Palmer Skillman Enstitüsü'nün danışma kurulunda görev almıştır [2].
Sık Sorulan Sorular
K-SLP, DTTC ve ReST gibi yaklaşımlardan nasıl ayrılır?
DTTC bütünleşik uyarım ve zamansal bir ipucu hiyerarşisi üzerine, ReST ise sözde-sözcüklerle heceler arası geçişler ve vurgu üzerine kuruludur [7]. K-SLP hedef sözcüğe ardışık yaklaşıklıklarla ulaşmayı ve motor planı basitleştirilmiş işlevsel sözcük biçimlerini kullanmayı temel alır [1].
K-SLP otizm spektrumundaki çocuklarla kullanılabilir mi?
Kaufman yöntemini otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar dahil konuşmakta zorlanan çocuklar için geliştirmiştir [2]. Yayımlanmış K-SLP etkililik çalışmaları ASHA ölçütlerine göre ÇÇKA tanısı almış çocuklarla yürütülmüştür [1, 3, 4]; diğer gruplarda kullanım klinik değerlendirmeye dayanır.
DİLGEM'de ÇÇKA'nın değerlendirilmesine yönelik bir eğitim var mı?
Dr. Öğr. Üyesi Selim Ünsal'ın Türkçe Çocukluk Çağı Konuşma Apraksisi: Değerlendirme ve Terapi Sertifika Programı video eğitimi, ÇÇKA'nın belirtilerini, değerlendirilmesini ve terapi yaklaşımlarını ele alır.
Önemli Notlar ve Uyarılar
- Eğitim Vimeo üzerinden video olarak izlenir.
- Eğitim dili İngilizcedir; dileyenler için Türkçe altyazı seçeneği bulunmaktadır.
- Eğitim DİLGEM tarafından iptal edilmedikçe ya da tarihleri ertelenmedikçe ücret iadesi yapılmaz.
Kaynaklar
- Gomez, M. M. (2022). Treating childhood apraxia of speech: Evaluating the Kaufman Speech to Language Protocol [Doktora tezi, The University of Sydney]. Sydney eScholarship Repository.
- Michigan State University College of Communication Arts and Sciences. (t.y.). Alumna builds exemplary career in speech and language pathology. https://comartsci.msu.edu/about/newsroom/news/alumna-builds-exemplary-career-speech-and-language-pathology
- Gomez, M., McCabe, P., Jakielski, K., & Purcell, A. (2018). Treating childhood apraxia of speech with the Kaufman Speech to Language Protocol: A phase I pilot study. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 49(3), 524–536.
- Gomez, M., Purcell, A., Jakielski, K., & McCabe, P. (2024). A single case experimental design study using an operationalised version of the Kaufman Speech to Language Protocol for children with childhood apraxia of speech. International Journal of Speech-Language Pathology, 26(2), 194–211.
- Maas, E., Robin, D. A., Austermann Hula, S. N., Freedman, S. E., Wulf, G., Ballard, K. J., & Schmidt, R. A. (2008). Principles of motor learning in treatment of motor speech disorders. American Journal of Speech-Language Pathology, 17(3), 277–298.
- American Speech-Language-Hearing Association, Ad Hoc Committee on Apraxia of Speech in Children. (2007). Childhood apraxia of speech [Technical report]. https://www.asha.org/policy/tr2007-00278/
- Murray, E., McCabe, P., & Ballard, K. J. (2014). A systematic review of treatment outcomes for children with childhood apraxia of speech. American Journal of Speech-Language Pathology, 23(3), 486–504.
Araştırma bulguları klinik kararın yerine geçmez. Bir çocuk için uygun terapi yaklaşımı, çocuğun ve ailenin özellikleri değerlendirilerek dil ve konuşma terapisti tarafından belirlenir.
